Događaji

Subvencije i podsticaji

Registar firmi

Mapa zaštićenih područija Crne Gore

Najstarija velika hidroelektrana u Crnoj Gori, HE „Perućica“, godišnje proizvede oko 1.000 GWh energije

Hidroelektrana „Perućica“ najstarija je velika hidroelektrana u Crnoj Gori, puštena u pogon 1960. godine. Ime je dobila po vrelu Perućica, koje izvire u blizini postrojenja na Glavi Zete.

Instalisana snaga elektrane je 307 MW, a moguća godišnja proizvodnja oko 1.300 GWh. Korisna akumulacija sadrži 225 miliona metara kubnih vode. 

Direktor HE „Perućica“, Dragomir Blagojević, ispričao je za Ecoportal kako postrojenje funkcioniše i šta je, i u kom periodu, do danas rekonstruisano.

HE „Perućica“ je akumulaciono derivaciono postrojenje izgrađeno nedaleko od Glave Zete. Pojam derivaciono odnosi se na korištenje vode iz sliva Nikšićkog polja, a pojam akumulaciono na korištenje akumulacija Slanog i Krupačkog jezera, kao i retenzije Vrtac koja se formira pri velikim bujicama i dotocima. 

Sastav HE „Perućica“

-U svom sastavu sistem HE „Perućica“ ima tri brane: Krupac, Slano i retenziju Vrtac; pet zatvaračnica: Krupac, Slano, Vrtac, Ulazna građevina i Povija. U Nikšićkom Polju nalazi se sistem kanala koji povezuju objekte sa zatvaračnicama i kompezacionim  bazenom. HE ima sedam agregata – pet od po 40 MVA  i dva od po 60 MVA. Elektrana ima ugrađene Peltonove turbine, sa generatorima horizontalnih osovina, koje obezbjeđuju veliku snagu za mali protok vode i veliki pad. Pad od zatvaračnice Povija (početak cjevovoda) do praga elektrane iznosi 526 metara – objašnjava Blagojević.

Kako je kazao za Ecoportal, HE „Perućica“ za proizvodnju električne energije koristi vode gornjeg sliva rijeke Zete, koje sistemom kanala i cjevovoda dotiču do mašinske zgrade smještene u Bjelopavlićkoj ravnici, na Glavi Zete.

Komponente odvodnog sistema

Odvodni sistem čime sljedeće komponente – turbinske jame i odvodni kanal.
Voda propuštena kroz turbine skuplja se u turbinskim jamama odakle se sprovodi u sabirni kanal preko odvodnog tunela turbine. Postoji po jedan tunel za svaku turbinsku jamu. 
Sabirni kanal prostire se između mašinske zgrade i razvodnog postrojenja. Agregati od jedan do sedam povezani su na ovaj sabirni kanal, dok će agregat osam posjedovati sopstveni kanal. 

Komponente odvodnog sistema

Odvodni sistem čime sljedeće komponente – turbinske jame i odvodni kanal.
Voda propuštena kroz turbine skuplja se u turbinskim jamama odakle se sprovodi u sabirni kanal preko odvodnog tunela turbine. Postoji po jedan tunel za svaku turbinsku jamu. 
Sabirni kanal prostire se između mašinske zgrade i razvodnog postrojenja. Agregati od jedan do sedam povezani su na ovaj sabirni kanal, dok će agregat osam posjedovati sopstveni kanal. 

Izgradnja HE „Perućica” je bila predviđena u četiri faze – objašnjava Blagojević. 

U prvoj fazi izgrađene su sve akumulacije i dovodni organi, cjevovod broj I, mašinska zgrada sa dva agregata (I i II), razvodno postrojenje 110 kV i odvodna vada za agregate broj I – VII. Agregati I i II su snage po 40 MVA, a nalaze se u pogonu od 1960. godine. Tokom druge faze izgrađeni su cjevovod broj II, zatim tri agregata (III, IV, i V) i razvodno postrojenje 110 kV od osam polja. Agregati III, IV i V, snage od po 40 MVA, u pogonu su od 1962. godine. U tom trenutku je hidroelektrana „Perućica“ bila najmoćnije elektroenergetsko postrojenje u tadašnjoj Jugoslaviji. Proizvela je u 1964. godini impozantnih 851 milion kilovat časova, što je predstavljalo 17% od ukupne proizvodnje električne energije u zemlji.

U trećoj fazi izgrađeni su cjevovod broj III, dva agregata (VI i VII) snage od po 60 MVA i razvodno postrojenje 110kV od dva polja, u pogonu od februara 1977. godine i juna 1978. godine.

Blagojević nam je saopštio da se u četvrtoj fazi planira ugradnja agregata broj VIII za koji su u okviru prethodnih faza izgrađeni svi dovodni i odvodni organi, pomoćni i zajednički pogoni, i određeno mjesto za njegovu ugradnju u Mašinskoj hali.

Akumulaciona jezera

On je objasnio da protočni takt hidroelektrane „Perućica” sačinjavaju – akumulaciona jezera, sistem kanala, taložnica sa kompezacionim bazenom, ulazna građevina, dovodni tunel, vodostan, račva i vodostanska zatvaračnica, cjevovod pod pritiskom i odvodna vada.

-Slivno područje Nikšićkog polja zahvata površinu od 850 km2 u topografskom smislu, dok površina sliva iznosi 1.170 km2. Glavni vodotok u Nikšićkom polju je rijeka Zeta dužine 20 km, koja s lijeve strane prima pritoke: Gračanicu, Mrkošnicu, Grabavik, a sa desne – Opačicu, Moštanicu i niz manjih vodotoka – navodi Blagojević.

Karakteristika sistema HE „Perućica” je brojnost i veličina objekata (ukupna dužina brana oko 6 km, dovodnih kanala 15 km, tunela pod pritiskom 3,5 km, cjevovoda 3×2 km) kao i razudjenost, s obzirom na to da su objekti razudjeni na prostoru površine 30 km.

Mjerenje nivoa vode, odnosno proračun protoka rijeke Zete u Nikšičkom polju, obavlja se na hidrološkom profilu „Duklov most” i to od 1929. godine. Najveći proticaji na ovom profilu zabilježeni su 12. oktobra 1964. godine (307 m3/s) i 25. septembra 1984. godine (580 m3/s).

HE „Perućica” je u periodu od 12. marta 1960. godine do kraja 2016. proizvela ukupno 49.008,93 GWh električne energije. Rekordna godina u proizvodnji bila je 2010. kada je elektroenergetskom sistemu isporučeno 1.434,9 GWh. 

Godina izuzetne proizvodnje je, pored ostalih, bila i 1969. kada je, tada sa pet agregata, proizvedeno 1.030,7 GWh električne energije.

Prosječna proizvodnja HE „Perućica” u periodu od 1960. do 2016. godine iznosila je 898,80 GWh.

HE „Perućica“ se balansira na 977,00 GWh električne energije godišnje.

Rekonstrukcija i modernizacija

Elektroprivreda Crne Gore je 1992. godine otpočela realizacju Programa modernizacije, osposobljavanja i dogradnje HE „Perućica” sa ciljem rekonstrukcije i modernizacije opreme, postrojenja i građevinskih objekata radi produženja radnog i životnog vijeka elektrane i obezbjeđenja visoke pogonske spremnosti.

Takođe, otpočela je osposobljavanje svih djelova sistema (građevinski objekti i postrojenja) za rad sa postojećom instalisanom snagom 307 MW. Snaga elektrane je, nakon instalacije i puštanja u pogon šestog i sedmog agregata 1979. godine i problema koji su pratili rad tih agregata, u cjelini bila ograničena na 245 MW. Planiranom ugradnjom osmog agregata instalisana snaga elektrane povećaće se na 365 MW.

U prvoj fazi realizacije Programa modernizacije rekonstruisana su i modernizovana četiri najstarija proizvodna agregata od ukupno sedam instaliranih, dva kućna agregata i postrojenja sopstevene potrošnje elektrane.

Završena je i rekonstrukcija dijela građevinskih objekata dovodnog sistema elektrane i to – kanala Zeta I, kanala Zeta II, i kompenzacionog bazena.

Ukupna ulaganja u Fazu I iznosila su preko 23 miliona eura. Od novembra 2008. godine, kada je završena rekonstrukcija četvrtog agregata, uz prethodno završenu rekonstrukciju i nadvišenje kompenzacionog bazena, snaga elektrane povećana je na 285 MW. 

Blagojević nam je pojasnio da u sastavu HE „Perućica” posluje i pet malih hidroelektrana: „Podgor”, „Rijeka Crnojevića”, „Rijeka Mušovića”, „Šavnik” i „Lijeva rijeka”, ukupne snage 2.465 MW. 

U oviru druge faze, u periodu od 2018. do 2022. godine planirana je realizacija prioritetnih projekata rekonstrukcije i modernizacije: hidromašinske i elektro opreme na agregatima 5, 6 i 7 zajedno sa sistemom upravljanja tih agregata i integralnim infromacionim sisitemom na nivou elektrane. Planom je obuhvaćena rekonstrukcija i modernizacija opreme dovodnog sistema, sanacija kanala Opačica i rekonstrukcija kanala Moštanica. Pored ugradnje savremene opreme za hidrološka i hidraulička mjerenja, planirana je i rekonstrukcija razvodnog postrojenja 110 kV i trafostanice.

U okviru mašinske zgrade HE „Perućica“ nalazi se komandna soba u kojoj se prikupljaju i obrađuju podaci potrebni za razumijevanje pogonskog stanja opreme i cijele elektrane. To je prostor gdje operateri nadziru proces proizvodnje i uspostavljaju željeno stanje elektrane, shodno dogovoru sa Direkcijom za upravljanje energijom.

-Zahvaljujući organizaciji i stručnom obavljanju poslova pogonska spremnost hidroelektrane je na visokom nivou – zaključuje Blagojević.

HE „Perućica” godišnje proizvodi oko 1000 GWh električne energije, što u prosjeku čini 25% ukupne proizvodnje u današnjoj Crnoj Gori.

Pogledajte video:

Redakcija ecoportal.me

Izvor: EPCG

Foto: ecoportal.me

Pratite ECOPORTAL.ME na Instagramu

ecoportal.me

Ecoportal je prvi crnogorski internet portal koji obrađuje novosti iz oblasti energetske tranzicijie, kako u svijetu tako i u Crnoj Gori.

0 Comments
Inline Feedbacks
Podgledajte sve komentare

Čitajte još

ECO POLIS

Rekordan rast globalnih kapaciteta obnovljivih izvora u 2023. godini

ECO POLIS

Do 2026. polovina dobijene električne energije mogla bi da dolazi iz izvora sa niskim emisijama

ECO POLIS

Kineska kompanija Goldwind instalirala vjetroturbinu na moru od 16 MW za samo 24 sata