U amazonskom gradu Belému u toku je COP30 – trideseti po redu klimatski samit Ujedinjenih nacija. Ove godine, na konferenciju je registrovano čak 56.118 učesnika, što ovaj skup čini drugim po veličini u istoriji COP-a, odmah iza COP28 održanog u Dubaiju, koji je okupio više od 80.000 ljudi.
Brazil, domaćin ovogodišnjeg samita, odlučio je da snažno istakne ulogu domorodačkih naroda u klimatskoj borbi. Oko 2.500 pripadnika autohtonih zajednica učestvuje u događaju, a po prvi put će njihovo znanje, prava i liderstvo zauzeti centralno mjesto u međunarodnim pregovorima o klimatskim promjenama. Ipak, samo 14% njih (ukupno 360 osoba) dobilo je pristup Plavoj zoni, ograničenom prostoru u kojem se odvijaju zvanični pregovori među skoro 200 zemalja članica UN Konvencije o klimatskim promjenama.
S druge strane, prisustvo industrije fosilnih goriva nikada nije bilo uočljivije. Prema analizi Kick Big Polluters Out (KBPO) koalicije, jedan od svakih 25 učesnika na samitu dolazi iz sektora koji je najodgovorniji za klimatsku krizu. Čak 1.600 lobista fosilnih goriva dobilo je akreditaciju za učešće, što ih čini brojnijom grupom od svih delegacija osim domaćinske – brazilske, koja broji 3.805 članova. Štaviše, broj izdatih propusnica lobistima dvije trećine je veći od ukupnog broja delegata iz 10 najugroženijih zemalja kada je riječ o klimatskim promjenama.
“Zdrav razum kaže da ne možete riješiti problem tako što ćete moć dati onima koji su ga stvorili. A ipak, tri decenije i 30 COP-ova kasnije, više od 1.500 lobista fosilnih goriva slobodno se kreće pregovorima kao da im je tu mjesto. Frustrirajuće je gledati kako njihov uticaj raste iz godine u godinu, rugajući se cijelom procesu i zajednicama koje trpe posljedice,” izjavila je Jax Bongon iz filipinske organizacije IBON International, članica koalicije KBPO.
Posebnu pažnju izazvalo je i otkriće brazilskog istraživačkog medija Agência Pública, koji je objavio da su braća Batista, milijarderi i vlasnici JBS-a, najveće kompanije za preradu goveđeg mesa na svijetu, dobila pristup Plavoj zoni. Njihova prisutnost u prostoriji gdje se vode zvanične diplomatske diskusije dodatno pojačava kontroverze oko uloge velikih zagađivača na ovim skupovima.
SAD bez delegacije, Kina i Brazil najbrojniji
Dok je Brazil poslao najveću delegaciju sa 3.805 članova, a Kina 789, iznenađenje predstavlja potpuni izostanak Sjedinjenih Američkih Država. Ovo je prvi put za 30 godina da SAD ne šalju nijednog zvaničnog predstavnika na COP, što mnogi tumače kao direktnu posljedicu klimatski regresivne politike administracije predsjednika Donalda Trampa, koja se ponovo ogleda u distanciranju od međunarodnih klimatskih pregovora.
Uspostavljeni obrasci i nova razočarenja
Rasprave o legitimitetu COP procesa traju već godinama, naročito zbog sve većeg prisustva aktera iz industrije fosilnih goriva. Organizacija Global Witness je u više navrata ukazivala na ovaj problem, a rekord od 2.456 lobista na COP28 u Dubaiju dodatno je rasplamsao kritike.
Ni prethodni samiti nisu bili imuni na slične kontroverze – COP29 u Azerbejdžanu okupio je najmanje 1.773 lobista, a COP27 u Egiptu više od 630. Uzimajući u obzir da su ove konferencije organizovale petro-države poput Ujedinjenih Arapskih Emirata, Azerbejdžana i Egipta, mnogi klimatski aktivisti smatraju da se pravi smisao pregovora gubi pod pritiskom korporativnih interesa.
J.M.
Naslovna fotografija: Victoria Jones/Shutterstock
