U najsušnijim predjelima Zemlje, gdje kiša gotovo nikad ne pada, voda i dalje može doći – iz magle. Istraživači iz Čilea razvili su inovativnu metodu za prikupljanje pitke vode u gradu Alto Hospicio, smještenom u srcu pustinje Atakama, regiji poznatoj po ekstremnoj suvoći, sa manje od 0.5 centimetara padavina godišnje.
Njihovo rješenje zasniva se na drevnom, ali danas visoko optimizovanom postupku: sakupljanju magle. Upravo zahvaljujući jedinstvenom geografskom položaju, ovaj pustinjski grad postao je savršena laboratorija pod vedrim nebom za proučavanje ove metode.
Sakupljanje vlage iz vazduha nije nova ideja. Autohtone zajednice u Peruu i Čileu još u predhispanskom dobu koristile su travu, lišće i druge prirodne materijale da bi sakupile kapljice rose i magle, kako bi preživjele u sušnim predjelima. Te jednostavne metode bile su preteča savremenim tehnologijama koje danas koriste specijalne mrežaste materijale.
Danas se koriste mreže od polipropilena i polietilena, sa precizno dizajniranim porama veličine između 0.3 i 1 milimetar. Ovi materijali omogućavaju optimalno formiranje kapljica kroz procese presretanja, impakcije i difuzije. Kako vazduh bogat vlagom prolazi kroz mrežu, kapljice se formiraju i klize niz mrežu u sabirne cijevi koje ih vode do rezervoara.
Uprkos sofisticiranoj naučnoj podlozi, princip je jednostavan: mreže se postavljaju između stubova i hvataju kapljice iz magle – vodu koja se zatim može koristiti za piće, navodnjavanje i druge potrebe.
Istraživači sa Univerziteta Mayor kombinuju ovu tehnologiju sa naprednim algoritmima i satelitskim snimcima kako bi odredili najbolja mjesta za postavljanje mreža. Analiziraju se faktori poput brzine i pravca vjetra, relativne vlažnosti vazduha i konfiguracije terena, kako bi se maksimizirala količina prikupljene vode.
Preliminarna istraživanja pokazala su izuzetan potencijal: mreža površine 17.000 kvadratnih metara može proizvesti do 300.000 litara vode sedmično, količinu koja se trenutno doprema cistjernama u siromašne gradske četvrti. Time se potvrđuje da je sakupljanje magle ne samo tehnički izvedivo, već i održivo rješenje za zajednice koje se suočavaju sa hroničnim nestašicama.
Ono što ovu tehnologiju čini još vrjednijom jeste njena svestranost. Pored obezbjeđivanja pitke vode, sakupljena vlaga može se koristiti za zalivanje urbanih zelenih površina, podršku hidroponskoj poljoprivredi i jačanje otpornosti gradova na klimatske promjene. U pojedinim projektima, farmeri su već uspjeli da proizvedu i do 20 kilograma povrća mjesečno koristeći vodu iz magle.
Ova tehnologija ima još jednu ključnu prednost – nisku cijenu. Bez potrebe za kompleksnom infrastrukturom ili velikim ulaganjima, sistemi za prikupljanje magle nude održivo rješenje za zajednice pogođene siromaštvom i slabom infrastrukturom. U kontekstu sve ozbiljnijih globalnih problema sa dostupnošću vode – prema podacima UN-a, preko 2 milijarde ljudi živi u zemljama pod visokim vodnim stresom – ovakva rješenja dobijaju sve veći značaj.
Studija objavljena u časopisu Frontiers in Environmental Science podsjeća da kreativni, lokalno prilagođeni naučni pristupi mogu biti ključno oruđe za preživljavanje i razvoj u uslovima koji sve više izazivaju i ljude i planetu.
Naslovna fotografija: Unsplash, Joshua Kettle
