Ekstremni nivoi mora zabilježeni su 17. februara na mareografskim stanicama u Baru i Kotoru, gdje su registrovane najviše vrijednosti od početka instrumentalnih mjerenja. Kako je saopšteno iz Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju Crne Gore (ZHMS), u Baru je izmjeren nivo mora od +81 centimetar iznad srednjeg nivoa mora (MSL), dok je u Kotoru zabilježeno +79 centimetara iznad MSL.
Ove vrijednosti nisu samo visoke, već predstavljaju istorijske podatke. Naime, prema podacima iz Saopštenja HMZ-a, prethodni maksimumi premašeni su za 8 centimetara u Baru i 9 centimetara u Kotoru, što ovakav događaj svrstava u izuzetno rijetke i statistički značajne pojave.
Kontinuirani digitalni niz mjerenja nivoa mora na ovim lokacijama traje gotovo dvije decenije. U tom periodu ukupni raspon između najnižeg i najvišeg ikada registrovanog nivoa iznosio je oko 130 centimetara. U tom kontekstu, probijanje dosadašnjeg apsolutnog maksimuma za skoro deset centimetara predstavlja izrazito odstupanje u odnosu na uobičajenu varijabilnost sistema. Drugim riječima, u okviru dvadesetogodišnjeg opsega oscilacija, zabilježeni porast označava naglu i ekstremnu promjenu granica do sada poznatih vrijednosti.
Najvjerovatnije objašnjenje leži u sinoptičkoj situaciji koja je prethodila mjerenjima. U Saopštenju ZHMS-a navodi se da je do ovako visokih nivoa mora dovela kombinacija sniženog atmosferskog pritiska i dugotrajnog djelovanja snažnog južnog i jugoistočnog vjetra. Pad pritiska od 1 hPa, podsjećaju iz Zavoda, može izazvati porast nivoa mora od približno 1 centimetar – fenomen poznat kao inverzni barometarski efekat. Kada se tome doda potiskivanje vodene mase ka obali usljed jakih južnih vjetrova, posebno izraženo u zatvorenijim i morfološki specifičnim područjima kakav je Bokokotorski zaliv, stiču se uslovi za ekstremne vrijednosti. Ako se takvi meteorološki faktori poklope sa fazom povišene astronomske plime, rezultat može biti upravo ono što je sada izmjereno.
Ovakvi događaji spadaju u kategoriju meteorološki uslovljenih ekstremnih nivoa mora, odnosno tzv. storm surge efekata, koji predstavljaju jedan od ključnih rizika za obalne zone. Iako ne ukazuju na trenutni trajni porast srednjeg nivoa mora, njihova učestalost i intenzitet zahtijevaju pažljivo praćenje i detaljne analize, naglašavaju iz Zavoda.
Mareografske stanice ZHMS-a, koje nivo mora mjere neprekidno, 24 sata dnevno tokom cijele godine, omogućavaju precizno registrovanje i razumijevanje ovakvih pojava na Jadranu. Prikupljeni podaci imaju višestruku vrijednost: od pomorstva i lučkih operacija do planiranja obalne infrastrukture i mjera prilagođavanja.
U uslovima izraženijih klimatskih i meteoroloških fluktuacija, pravovremeno praćenje i analiza nivoa mora postaju sve važniji. Ne samo kao tehnički zadatak, već kao osnova za razumijevanje lokalnih uticaja i pripremu odgovora na moguće ekstremne uslove na Jadranskom moru.
J.M.
Naslovna fotografija: Free-pik
