Evropsko vijeće za solarnu proizvodnju (ESMC) i SolarPower Europe (SPE) uputili su zajednički apel čelnicima Evropske unije, pozivajući ih da iskoriste predstojeći ministarski sastanak 30. septembra kao trenutak za najavu konkretnog akcionog plana za solarnu proizvodnju u Evropi. Ova poruka dolazi u osjetljivom trenutku, kada se evropska solarna industrija suočava sa stagnacijom, zatvaranjima pogona i sve izraženijom konkurencijom iz Azije.
U otvorenom pismu, dva udruženja naglašavaju da je budućnost evropske solarne fotonaponske industrije pod ozbiljnim znakom pitanja. „Evropska solarna industrija nalazi se na raskrsnici. Bez neposrednog i koordinisanog djelovanja, Evropa rizikuje gubitak svoje preostale baze za solarnu proizvodnju. Pozivamo čelnike EU da ambiciju Zakona o industriji nulte emisije pretoče u stvarnost“, poručila je Valburga Hemetsberger, izvršna direktorica SolarPower Europe.
Iako su evropske institucije usvojile ambiciozne politike poput Zakona o industriji nulte emisije (NZIA) i EU Solarne povelje iz 2024. godine, implementacija u praksi kaska. Umjesto ubrzanog rasta, industriju potresaju zatvaranja fabrika i bankroti, dok evropski proizvođači teško prate konkurenciju iz Kine, gdje Vlada snažno subvencioniše proizvodnju i omogućava drastično niže cijene.
Ovaj “price dumping” već je rezultirao talasom problema u EU, a stručnjaci upozoravaju da se bez intervencije evropskih lidera može izgubiti čitav proizvodni lanac – od fabrike solarnih ćelija i panela, preko baterijskih sistema, pa do pratećih komponenti. To bi značilo ne samo gubitak radnih mjesta, već i opasnu zavisnost od uvoza u trenutku kada Evropa nastoji da ojača sopstvenu energetsku sigurnost i klimatsku otpornost.
„EU mora djelovati sada kako bi sačuvala svoju solarnu suverenost. Ambicija ESMC-a od 30 GW do 2030. godine ne ostvaruje se – a vrijeme ističe. Proizvođači ne mogu čekati do sljedećeg finansijskog okvira da vide djelovanje“, upozorio je Kristof Podevils, glavni sekretar ESMC-a.
U pismu koje će biti razmatrano na ministarskom sastanku i predstojećem ESIA forumu, solarna industrija iznosi pet ključnih zahtjeva:
- usvajanje evropskog akcionog plana za fotonaponsku industriju do 2030. godine,
- revizija zakonodavstva EU o javnim nabavkama kako bi se u većoj mjeri koristila evropska solarna tehnologija,
- formiranje novog fonda za proizvodnju čistih tehnologija,
- proširenje privremene operativne podrške na sve segmente solarne industrije,
- jača uloga Evropske investicione banke kroz kredite s niskim ili nultim kamatama.
Solarna energija već sada predstavlja najbrže rastući oblik obnovljivih izvora energije u svijetu. Međutim, dok globalna proizvodnja bilježi rekorde, evropski proizvođači teško zadržavaju korak. Prema podacima Međunarodne agencije za energiju (IEA), u posljednje tri godine čak 80% novih solarnih kapaciteta globalno dolazi iz Azije, dok udio Evrope stagnira.
Za građane, ovo pitanje nije samo tehničko ni industrijsko – radi se o energetskoj nezavisnosti, stabilnim računima i čistijem vazduhu. Ako EU izgubi svoju proizvodnu osnovu, solarna tranzicija mogla bi postati skuplja, sporija i zavisnija od globalnih tenzija.
Predstojeći ministarski sastanak mogao bi biti prekretnica. Ako lideri EU prepoznaju hitnost situacije i prihvate mjere koje predlažu ESMC i SPE, Evropa bi mogla očuvati i ojačati sopstvenu solarnu industriju – i time učvrstiti temelje zelene tranzicije. Ako ne, rizikujemo da, umjesto da budemo predvodnici, ostanemo tek potrošači tuđe tehnologije.
J.M.
Naslovna fotografija: Free-pik
