Vjetar i solarna energija postali su vodeći izvori električne energije u Evropskoj uniji tokom 2025. godine, po prvi put proizvevši veći udio električne energije od fosilnih goriva, pokazuje European Electricity Review nezavisnog energetskog think tanka Ember.
Prema izvještaju, vjetar i solar činili su 30% ukupne proizvodnje struje u EU tokom 2025. godine, dok je udio fosilnih goriva iznosio 29%. Analiza obuhvata proizvodnju i potrošnju električne energije u svih 27 članica EU tokom cijele godine, s posebnim fokusom na postepeno napuštanje fosilnih izvora.
U proteklih pet godina, udio vjetra i sunca u proizvodnji struje porastao je sa 20% (2020) na 30% (2025), dok je udio fosilnih goriva pao sa 37% na 29%. Istovremeno, obnovljivi izvori u cjelini prošle su godine obezbijedili gotovo polovinu (48%) električne energije u EU.
Solarna energija zabilježila je rast od nešto preko 20% četvrtu godinu zaredom, i u 2025. dostigla rekordnih 13% ukupne proizvodnje struje u EU, čime je prestigla i ugalj i hidroenergiju. Sve zemlje članice zabilježile su veći godišnji prinos iz solarnih izvora, zahvaljujući masovnoj instalaciji nove infrastrukture.
U Mađarskoj, Kipru, Grčkoj, Španiji i Holandiji, solarna energija je činila više od petine ukupne proizvodnje struje.
Vjetroenergija je ostala drugi po veličini izvor električne energije u EU, sa udjelom od 17%, čime je nadmašila gas.
Nasuprot tome, proizvodnja hidroenergije pala je za 12% usljed neuobičajenih vremenskih uslova, dok je i proizvodnja iz vjetra opala za 2%.
Strukturne promjene u elektroenergetskom sektoru bile su vidljive i kroz podatak da su vjetar i sunce proizveli više struje od svih fosilnih goriva zajedno u više od polovine (14) zemalja članica EU tokom 2025. godine.
Zbog pada hidroproizvodnje, došlo je do porasta korišćenja gasnih elektrana, čija je proizvodnja porasla za 8% u odnosu na prethodnu godinu. Ovo je dovelo do rasta troškova uvoza gasa u elektroenergetskom sektoru, koji su u 2025. iznosili 32 milijarde eura, što je povećanje od 16% u odnosu na 2024. i prvi godišnji rast od energetske krize 2022. godine. Italija i Njemačka zabilježile su najveće troškove uvoza.
Tokom perioda najveće upotrebe gasa, prosječne cijene električne energije skočile su za 11% u poređenju sa istim periodima u 2024. godini.
Proizvodnja struje iz uglja nastavila je da opada, dostigavši istorijski minimum od 9,2%. Za poređenje, prije deset godina ugalj je pokrivao gotovo četvrtinu evropske potrošnje struje. Danas, prema izvještaju, 19 zemalja EU imaju nula ili manje od 5% proizvodnje iz uglja, dok su Njemačka i Poljska zabilježile nove najniže vrijednosti u svom energetskom miksu.
J.M.
Naslovna fotografija: Free-pik
