Američki ministar energetike Kris Rajt (Chris Wright) upozorio je da bi Sjedinjene Američke Države mogle da napuste Međunarodnu agenciju za energiju (IEA) ukoliko ta institucija nastavi da, kako je rekao, daje prioritet klimatskim inicijativama bez „dovoljnih reformskih pomaka“.
Govoreći na konferenciji u Parizu, u organizaciji Francuskog instituta za međunarodne i strateške poslove (IRIS), Rajt je poručio da SAD „ne moraju da prihvataju scenarije neto nulte emisije“. ,,Ako IEA „insistira da ostane preplavljena i obojena klimatskim pitanjima, možemo da odemo“ rekao je Rajt, a prenijela agencija Reuters.
IEA funkcioniše u okviru Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD) i tradicionalno je usmjerena na energetsku bezbjednost i stabilnost tržišta. Posljednjih godina, međutim, značajan dio aktivnosti Agencije odnosi se i na smanjenje emisija ugljen-dioksida kroz procese energetske tranzicije. Administracija predsjednika Donalda Trampa klimatsku agendu je više puta kritikovala, nazivajući je „zelenom prevarom“, a prošlog mjeseca SAD su se povukle iz Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o klimatskim promjenama (UNFCCC).
Rajt je u Parizu otvorio i pitanje trgovinskih i energetskih odnosa sa Evropskom unijom. Ocijenio je da evropski mehanizam za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) predstavlja prijetnju izvozu američkog tečnog prirodnog gasa (LNG). EU je 1. januara ove godine počela primjenu CBAM-a na proizvode poput čelika, cementa i aluminijuma, uvodeći oblik carinskog opterećenja zasnovan na procijenjenim emisijama tokom proizvodnje. Prirodni gas zasad nije obuhvaćen tim režimom.
„Možemo i dalje da snabdijevamo Evropu prirodnim gasom po vrlo niskim cijenama. Nastavićemo da izvozimo prirodni gas“, rekao je Rajt. Zavisnost Evrope od američkog LNG-a porasla je na oko 60% u januaru ove godine, nakon gotovo potpunog zaustavljanja uvoza ruskih energenata usljed rata između Ukrajine i Rusije.
SAD spadaju među najvažnije članove i finansijere IEA, zbog čega bi eventualno povlačenje Vašingtona poslalo snažan politički signal i potencijalno oslabilo globalnu koordinaciju u energetici. Analitičari upozoravaju da bi takav potez dodatno produbio razlike između SAD-a i evropskih saveznika u pogledu klimatske politike, naročito sada, kada brojne države ubrzavaju planove za energetsku tranziciju i smanjenje zavisnosti od uvoza fosilnih goriva.
Ministar je govorio i o kretanjima na globalnom tržištu nafte. Naveo je da bi proizvodnja nafte u Venecueli mogla da poraste za nekoliko stotina hiljada barela dnevno do kraja godine, u odnosu na sadašnjih približno milion barela dnevno. Takvo povećanje, prema njegovim riječima, moglo bi da pokrije 30 do 40% ovogodišnjeg rasta globalne potražnje za naftom.
Rajtove izjave dolaze nakon što su SAD prošlog mjeseca uhapsile i izručile venecuelanskog predsjednika Nicolasa Madura po optužbama za trgovinu drogom. Vašington istovremeno nastoji da proširi prisustvo američkih kompanija u venezuelanskom naftnom sektoru, sa ciljem jačanja kontrole nad energetskim operacijama u toj zemlji.
Poruke iz Pariza tako su otvorile nekoliko paralelnih frontova, od odnosa SAD-a prema IEA i klimatskoj politici, do trgovinskih tenzija sa EU i mogućih promjena u snabdijevanju naftom na svjetskom tržištu. Rajt je, međutim, bio jasan u jednoj stvari: američki izvoz prirodnog gasa, kako kaže, ostaje strateški prioritet.
J.M.
Naslovna fotografija: Free-pik
