Nakon decenije strpljivog terenskog istraživanja i upotrebe kamera-zamki na različitim lokacijama širom Crne Gore, Centar za zaštitu i proučavanje ptica (CZIP) potvrdio je prisustvo risa u Parku prirode Piva. Ova vijest predstavlja prvu fotografsku potvrdu prisustva risa u Crnoj Gori i krunu višegodišnjih napora da se dokumentuje postojanje jedne od najrjeđih i najugroženijih vrsta krupnih karnivora na Balkanu.
Iako fotografija zabilježena pomoću kamere-zamke ne omogućava precizno određivanje pola, starosti ili podvrste, ona nedvosmisleno potvrđuje prisustvo ove strogo zaštićene vrste na području Pive, navodi se u saopštenju CZIP-a. U tom smislu, otkriće ima izuzetan značaj jer je rezultat sistematskog i dugoročnog istraživanja risa u Crnoj Gori, čime se potvrđuje i naučni značaj ove detekcije.
Stručnjacima CZIP-a, koji se bave proučavanjem velikih zvijeri, poznata su prethodna bilježenja risa u našoj zemlji: nalaz sa područja Prokletija iz 2024. godine, te slučaj stradale jedinke usljed krivolova 2002. godine. Međutim, novo otkriće u Pivi ima posebnu težinu jer je rezultat višegodišnjeg sistematskog monitoringa upravo u ovom zaštićenom području.
„Tokom posljednjih dana terenskog rada u 2025. godini, pregledom kamera-zamki postavljenih u Parku prirode Piva, zabilježili smo prisustvo risa. To je rezultat više od dvije godine kontinuiranog rada u ovom zaštićenom području. Nakon detaljne analize i potvrde kolega stručnjaka za velike mačke iz regiona, Dimeta Melovskog i Igora Trbojevića, nalaz je i zvanično verifikovan“, izjavila je Marija Iković, stručna saradnica za krupne karnivore u CZIP-u.
„Ova potvrda ima veliki značaj za Crnu Goru i region, jer dokazuje prisustvo vrste koja je simbol očuvanih i zdravih ekosistema. Vjerujemo da će ovo otkriće biti podsticaj za nova istraživanja i konkretne korake u pravcu dugoročne zaštite risa i njegovih staništa“, dodala je Iković.
Ris (Lynx lynx) je najveća divlja mačka u Evropi, poznata po svojoj izrazitoj teritorijalnosti i skrovitom načinu života. Kao strogo zaštićena i rijetka vrsta, njen opstanak zavisi isključivo od očuvanih, funkcionalnih staništa, zbog čega je njeno prisustvo pouzdan pokazatelj stabilnosti i zdravlja ekosistema, poručuju iz CZIP-a. Kao krovni predator, ris ima ključnu ulogu u regulaciji prirodne ravnoteže u divljini.
Istraživanje je sprovedeno u saradnji sa Parkom prirode Piva, čije osoblje je pružilo podršku i logistiku tokom višegodišnjeg rada na terenu.
„Izuzetno smo ponosni što smo učestvovali u ovom važnom istraživanju i zadovoljni što je prisustvo risa potvrđeno. Ovaj podatak još jednom potvrđuje da je Piva jedno od najreprezentativnijih prirodnih staništa u Crnoj Gori“, izjavio je Ivan Doderović, direktor Parka prirode Piva.
Aktivnosti su realizovane uz podršku fondacije EuroNatur, u okviru regionalnog programa Balkan Lynx Recovery Project, koji ima za cilj dugoročni oporavak populacije risa na Balkanu.
Ovo otkriće dolazi kao zrno nade za očuvanje jedne od najharizmatičnijih, ali i najugroženijih vrsta naše faune, i podsjetnik na važnost predanog naučnog rada, međunarodne saradnje i zaštite prirodnih bogatstava Crne Gore.
J.M.
Naslovna fotografija: Free-pik
