Električni automobili odavno se doživljavaju kao vozila koja ne zagađuju vazduh, jer ne sagorijevaju gorivo i samim tim ne proizvode ugljen-dioksid. Ipak, iako su ranija istraživanja sugerisala da širenje vozila sa nultom emisijom može imati pozitivan efekat na kvalitet vazduha u gradovima, ti zaključci nisu uvijek bili sasvim nedvosmisleni.
Nova studija Medicinskog fakulteta Keck pri Univerzitetu Južne Kalifornije donosi znatno jasniju sliku. Istraživači su, koristeći satelitske podatke visoke rezolucije, potvrdili da vozila sa nultom emisijom zaista imaju mjerljiv i pozitivan uticaj na smanjenje zagađenja vazduha. Rad je objavljen u uglednom naučnom časopisu The Lancet Planetary Health, a oslanja se na podatke sa satelitskog instrumenta TROPOMI, koji prati koncentracije azot-dioksida (NO₂) u atmosferi mjereći kako taj gas apsorbuje i reflektuje sunčevu svjetlost.
Na osnovu tih mjerenja izračunate su godišnje prosječne koncentracije NO₂ u svakom naselju u Kaliforniji, i to za period od 2019. do 2023. godine. Ovi podaci potom su povezani sa javno dostupnim informacijama kalifornijskog Odjeljenja za motorna vozila, koje precizno pokazuju koliko je vozila sa nultom emisijom registrovano u svakom naselju. U ovu kategoriju spadaju ne samo potpuno električni automobili, već i plug-in hibridi i vozila na gorivne ćelije.
Azot-dioksid je jedan od ključnih zagađivača povezanih sa drumskim saobraćajem. Nastaje sagorijevanjem fosilnih goriva i poznato je da može izazvati napade astme, doprinijeti razvoju bronhitisa, kao i povećati rizik od srčanih oboljenja i moždanog udara. Njegovo prisustvo u vazduhu, posebno u urbanim sredinama, ima direktne i ozbiljne posljedice po zdravlje ljudi.
Rezultati studije pokazuju jasnu vezu između rasta broja vozila sa nultom emisijom i smanjenja zagađenja. Za svakih 200 novoregistrovanih ZEV vozila u nekom kalifornijskom naselju, nivo azot-dioksida opadao je u prosjeku za 1,1 odsto. Tipično naselje je tokom posmatranog perioda dobilo 272 takva vozila, dok se broj novih ZEV registracija po naseljima uglavnom kretao u rasponu od 18 do 839. Istovremeno, tržišni udio vozila sa nultom emisijom u Kaliforniji porastao je sa 2 na 5% svih lakih vozila.
Kako bi izbjegli moguće pogrešne zaključke, istraživači su u analizi bili posebno oprezni. U potpunosti su isključili 2020. godinu, kako bi eliminisali uticaj pandemije i smanjenog kretanja stanovništva na pad zagađenja. Takođe su potvrdili da su naselja u kojima je rastao broj vozila na fosilna goriva bilježila suprotan trend, odnosno povećanje zagađenja. Dodatnu potvrdu nalaza dobili su poređenjem satelitskih mjerenja sa podacima sa mjernih stanica na nivou tla, koji obuhvataju period od 2012. do 2023. godine.
Ovakvi rezultati imaju posebno značenje za stanovnike gusto naseljenih urbanih područja, gdje se štetni gasovi iz izduvnih sistema automobila često zadržavaju pri tlu i direktno utiču na zdravlje ljudi. Kako se broj električnih vozila na putevima bude povećavao, ova studija pokazuje da njihov doprinos neće biti samo u smanjenju emisija gasova sa efektom staklene bašte, već i u konkretnom poboljšanju kvaliteta vazduha koji građani svakodnevno udišu.c
J.M.
Naslovna fotografija: Unsplash
