Radioaktivno gnijezdo osa, sa nivoima zračenja čak deset puta većim od dozvoljenih granica, otkriveno je u postrojenju koje je nekada proizvodilo djelove za američko nuklearno oružje, saopštili su savezni zvaničnici. Ovaj neobični nalaz zatekao je i stručnjake i javnost, pokrećući pitanja o bezbjednosti skladištenja nuklearnog otpada.
„Gnijezdo je poprskano insekticidom, kako bi se ubile ose, a zatim je upakovano kao radioaktivni otpad“, navodi se u izvještaju američkog Ministarstva energetike objavljenom prošle sedmice. Iako su ose nestale, njihovo gnijezdo ostalo je „ozračeno“.
Zvaničnici ističu da ova kontaminacija nije posljedica curenja nuklearnog otpada i da nije zabilježen nikakav negativan uticaj na životnu sredinu niti na stanovništvo. Ipak, ekološke organizacije kritikuju način na koji je vlada komunicirala ovaj događaj, smatrajući da javnost zaslužuje više informacija.
Gnijezdo je pronađeno 3. jula na lokaciji Savannah River Site (SRS), u blizini Ejkena u Južnoj Karolini, tokom rutinskih inspekcija nivoa radioaktivnosti. Nalaz se desio na stubu nedaleko od prostora gdje se skladište milioni galona tečnog nuklearnog otpada. Prema izvještaju, u rezervoarima nije bilo curenja.
Visoki nivoi radioaktivnosti u gnijezdu objašnjavaju se tzv. „zaostalom kontaminacijom“ – ostacima radioaktivnog materijala iz perioda Hladnog rata, kada je ovo postrojenje proizvodilo plutonijum za jezgra nuklearnih bombi. Kompleks Savannah River otvoren je 1950-ih, a i danas je aktivan, iako sada proizvodi nuklearni materijal za energetske potrebe, poput goriva za nuklearne elektrane.
Prema izvještaju Ministarstva energetike, same ose koje su gradile gnijezdo imale bi mnogo niži nivo zračenja od strukture gnijezda. Objašnjenje se vjerovatno krije u načinu na koji ose koriste okolni materijal za izgradnju – sakupljajući vlakna i čestice iz okoline, u ovom slučaju vjerovatno kontaminirane radioaktivnim prašinama koje su ostale u postrojenju.
Srećom, ose uglavnom ne napuštaju područje dalje od nekoliko stotina metara od svog gnijezda, pa su šanse da su izletjele izvan kompleksa veoma male. Inspektori su potvrdili da u okolini nije pronađena kontaminacija, niti da su ugroženi radnici, priroda ili javnost.
Ipak, organizacija Savannah River Site Watch, koja godinama nadgleda bezbjednost postrojenja, ističe da su mnoge stvari i dalje nejasne. „Ljut sam kao osa što SRS nije objasnio odakle potiče radioaktivna kontaminacija, niti da li postoji rizik od curenja iz rezervoara za nuklearni otpad“, izjavio je Tom Klements iz ove organizacije za agenciju Associated Press.
Savannah River Site je decenijama stvarao ogromne količine nuklearnog otpada – više od 165 miliona galona (oko 625 miliona litara) tečnog otpada. Danas je u upotrebi 43 podzemna rezervoara, dok je osam već zatvoreno. Čak i bez curenja, ostaci zračenja iz prošlih decenija i dalje predstavljaju izazov za održavanje bezbjednog okruženja.
Zanimljivo je da ovo nije prvi put da se insekti nađu u centru priča o nuklearnoj kontaminaciji. Naučnici znaju da određeni insekti, uključujući ose i pčele, mogu graditi gnijezda od materijala u svom okruženju, pa su ranije zabilježeni slučajevi povišenih nivoa radioaktivnosti u takvim strukturama u blizini starih nuklearnih lokacija. Takva otkrića često podsjećaju na dugotrajne posljedice nuklearne industrije, čak i decenijama nakon prestanka proizvodnje oružja.
Izvor: BBC
Naslovna fotografija: Unsplash
