Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera pripremilo je Akcioni plan za kontrolu nenamjernog unošenja i širenja invazivnih stranih vrsta putem plovila i ribolovne opreme, sa ciljem jačanja zaštite biodiverziteta i očuvanja vodnih ekosistema Crne Gore. Ova aktivnost dolazi neposredno nakon što su usvojeni prvi planovi monitoringa za invazivne strane vrste, čime se, korak po korak, zaokružuje okvir za sistemsko upravljanje jednim od najozbiljnijih pritisaka na prirodu.
Kako je saopšteno iz resornog ministarstva, invazivne strane vrste danas se prepoznaju kao jedna od najvećih prijetnji prirodnim ekosistemima, naročito u slatkovodnim i priobalnim područjima koja su biološki izuzetno vrijedna, ali i osjetljiva. Upravo u tim prostorima intenzivne aktivnosti, od ribarstva i turizma do plovidbe i međunarodnog prometa, povećavaju rizik od nenamjernog unosa organizama, najčešće putem plovila, ribolovne opreme i prateće infrastrukture.
Dokument je izrađen u skladu sa Zakonom o stranim i invazivnim stranim vrstama biljaka, životinja i gljiva, kao i sa relevantnom Uredbom Evropske unije o sprječavanju i upravljanju unošenjem i širenjem invazivnih stranih vrsta. Ministarstvo navodi da je plan pripremljen uz tehničku podršku projekta PLAC i u skladu sa međunarodnim smjernicama, čime se osigurava usklađenost domaćih mjera sa evropskim i globalnim standardima.
Posebna pažnja posvećena je takozvanom putu unosa „slijepim putnikom“, situaciji u kojoj se organizmi neprimjetno prenose balastnim vodama, na trupu plovila ili putem ribolovne i druge opreme koja dolazi u kontakt sa vodom. Zbog velike mobilnosti opreme i nedostatka biosigurnosnih procedura, ovaj vektor je prepoznat kao jedan od najrizičnijih u Crnoj Gori. Jednom unesene invazivne vrste mogu ugroziti autohtone populacije, promijeniti ekološke procese, narušiti kvalitet vode i izazvati značajne ekonomske gubitke u sektorima poput ribarstva, energetike i turizma.
Opšti cilj Akcionog plana definisan je jasno: smanjiti vjerovatnoću nenamjernog unosa invazivnih i stranih vrsta, te spriječiti njihovo dalje širenje putem plovila i ribolovne opreme na teritoriji države. Specifični ciljevi usmjereni su na unapređenje informisanosti i odgovornog ponašanja korisnika vodnih ekosistema, uključujući ribolovce i operatere plovila, kao i na podizanje opšte javne svijesti o rizicima koje invazivne vrste nose.
Plan, kako se navodi u saopštenju, predviđa i jačanje institucionalnih kapaciteta, kroz obuke i razvoj protokola za nadležne službe, te identifikaciju prioritetnih lokacija, poput luka i pristaništa, gdje će se primjenjivati konkretne biosigurnosne mjere. Namjera je da se upravo na tim tačkama, gdje je kontakt opreme, plovila i vode najintenzivniji, rizik od unosa i širenja svede na najmanju moguću mjeru.
Sprovođenjem ovog Akcionog plana, poručuju iz Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, jača se otpornost vodnih ekosistema Crne Gore, unapređuje zaštita prirodnog nasljeđa i doprinosi ispunjavanju obaveza u procesu pristupanja Evropskoj uniji. Ministarstvo je uputilo i poziv svim korisnicima vodnih resursa da primjenom jednostavnih biosigurnosnih mjera, poput pranja, sušenja i dezinfekcije opreme, daju lični doprinos očuvanju prirodnih vrijednosti.
J.M.
Naslovna fotografija: Luka Kotor
