Obnovljivi izvori energije ostali su i tokom 2025. godine najveći izvor proizvodnje električne energije u Evropskoj uniji, ali preliminarni podaci Eurostata pokazuju da taj trend nije bio potpuno pravolinijski. Njihov udio u ukupnoj proizvodnji električne energije iznosio je 47,2%, što potvrđuje da su obnovljivi izvori zadržali vodeću poziciju u evropskom elektroenergetskom miksu.
Ipak, ukupna proizvodnja električne energije iz obnovljivih izvora bila je nešto niža nego godinu ranije. Tokom 2025. proizvedeno je 1,33 miliona gigavat-sati električne energije iz obnovljivih izvora, što je za 0,5% manje u odnosu na 2024. godinu.
Prema objašnjenju Eurostata, glavni razlog za taj blagi pad bila je slabija proizvodnja iz hidroelektrana. Rast drugih obnovljivih izvora nije bio dovoljan da nadoknadi manji doprinos hidroenergije, koja i dalje ima važnu ulogu u ukupnoj proizvodnji električne energije iz obnovljivih izvora.
To, međutim, ne znači da je upotreba obnovljive energije u cjelini smanjena. Naprotiv, ukupna raspoloživa količina energije iz obnovljivih izvora porasla je za 1,4% na godišnjem nivou i dostigla 11,5 miliona teradžula. Taj podatak pokazuje da se obnovljiva energija sve više koristi u širem energetskom sistemu, ne samo za proizvodnju električne energije, već i u drugim djelovima privrede i potrošnje.
U isto vrijeme, snabdijevanje prirodnim gasom poraslo je drugu godinu zaredom. Nakon snažnog pada zabilježenog 2023. godine, količina prirodnog gasa dostupna u EU povećana je za 2,3%, na oko 13,1 milion teradžula.
Porast je zabilježen i kod proizvodnje električne energije iz fosilnih goriva. Ona je u 2025. godini povećana za 3,2% u odnosu na prethodnu godinu i dostigla 830.000 gigavat-sati. Time su fosilna goriva činila 29,6% ukupne proizvodnje električne energije u Evropskoj uniji.
Nuklearna energija ostala je treći veliki stub evropske proizvodnje električne energije. Proizvodnja iz nuklearnih elektrana povećana je neznatno, za 0,2%, i iznosila je 650.648 gigavat-sati. Na taj način nuklearne elektrane su obezbijedile 23,2% ukupne proizvodnje električne energije u EU.
Podaci Eurostata istovremeno pokazuju nastavak dugoročnog pada upotrebe uglja. Snabdijevanje mrkim ugljem smanjeno je za 7,7%, na 184,7 miliona tona, dok je snabdijevanje kamenim ugljem palo za 3,2%, na 107,1 milion tona. To su najniži nivoi otkad Eurostat vodi ovu evidenciju, odnosno od 1990. godine.
Smanjeno je i snabdijevanje naftnim derivatima. Ono je u 2025. godini bilo manje za 2,8% i iznosilo je 448,7 miliona tona. Eurostat, međutim, napominje da je taj podatak blago potcijenjen, jer za nekoliko naftnih derivata u Litvaniji nijesu dostupni svi podaci o rafinerijskoj proizvodnji zbog povjerljivosti.
Evropski zavod za statistiku navodi da su objavljeni podaci preliminarni i da se odnose na godišnje energetsko snabdijevanje. Oni obuhvataju raspoloživu energiju za proizvodnju električne i toplotne energije, ali i energiju koja se koristi u industriji, saobraćaju, uslužnim djelatnostima i domaćinstvima.
Zato se iz ovih brojki vidi šira slika evropske energetike u 2025. godini. Obnovljivi izvori ostaju najvažniji izvor električne energije u EU, ali slabija hidrološka godina može uticati na njihov ukupni učinak. Istovremeno, blagi rast fosilne proizvodnje i prirodnog gasa pokazuje da energetska tranzicija i dalje zavisi od stabilnosti sistema, vremenskih prilika i sposobnosti da se rast drugih obnovljivih izvora pretvori u pouzdanu proizvodnju tokom cijele godine.
J.M.
Naslovna fotografija: Unsplash
