Prema najnovijim projekcijama britanske Meteorološke službe (Met Office), naredna godina donijeće još jedno zabrinjavajuće poglavlje u priči o klimatskoj krizi. Ako se predviđanja ostvare, 2026. će globalno biti toplija za više od 1,4°C u odnosu na predindustrijski prosjek, što bi značilo da će ova godina biti četvrta uzastopna sa tako izraženim odstupanjem.
Iako se očekuje da bude neznatno hladnija od 2024., do sada najtoplije godine u istoriji sa prosječnim porastom temperature od 1,55°C, 2026. bi ipak mogla da se nađe među četiri najtoplije godine otkako se vodi mjerenje, tj. od 1850. godine.
„Posljednje tri godine su vrlo vjerovatno premašile prag od 1,4°C, a očekujemo da će i 2026. biti četvrta godina zaredom sa ovakvim prekoračenjem,“ rekao je za The Guardian Adam Scaife, vodeći klimatolog iz britanskog Met Office-a, koji je predvodio izradu ove prognoze. „Prije ovog naglog skoka, globalna temperatura nikada nije prešla 1,3°C.“
Prognoza Met Office-a predviđa da će se globalna prosječna temperatura tokom 2026. kretati između 1,34°C i 1,58°C iznad nivoa iz perioda između 1850. i 1900. godine. U tom periodu sagorijevanje uglja, nafte i gasa bilo je minimalno u odnosu na današnje razmjere, a prirodni ciklusi klimatskih oscilacija imali su mnogo izraženiju ulogu u oblikovanju klime.
Danas, međutim, iz godine u godinu planetu prekriva sve deblji sloj gasova sa efektom staklene bašte, dok uništavanje prirodnih „karbonskih ponora“ – poput šuma i močvara – dodatno smanjuje sposobnost planete da upije višak ugljen-dioksida iz atmosfere. Sve to stvara uslove u kojima ekstremni vremenski događaji postaju sve češći i opasniji, a rizik od nepovratnih klimatskih prekretnica neprestano raste.
Ova predviđanja stižu deset godina nakon što su svjetski lideri, na istorijskoj konferenciji u Parizu, obećali da će do kraja 21. vijeka ograničiti globalno zagrijavanje na najviše 1,5°C u odnosu na predindustrijski nivo. Iako su pojedinačne godine, a naročito mjeseci, već počele da premašuju ovu granicu, ciljana vrijednost se i dalje tehnički može dostići, budući da se mjeri kao tridesetogodišnji prosjek.
„Tokom 2024. godine svjedočili smo prvom privremenom probijanju praga od 1,5°C, a naša prognoza za 2026. sugeriše da se to može ponoviti,“ rekao je za The Guardian klimatolog Nick Dunstone. „Ovo jasno ukazuje na to koliko se brzo približavamo granici iz Pariskog sporazuma.“
Istovremeno, evropski naučnici su nedavno saopštili da je „gotovo sigurno“ da će 2025. godina završiti kao druga ili treća najtoplija u istoriji, što je u skladu sa prethodnim prognozama Svjetske meteorološke organizacije iz novembra.
Prema podacima evropskog programa Copernicus za posmatranje Zemlje, globalna prosječna temperatura od januara do novembra ove godine bila je 1,48°C viša od predindustrijskog nivoa, identično kao i tokom 2023. godine, koja je do sada zabilježena kao druga najtoplija godina ikada.
Već ranije, britanski Met Office predviđao je da će 2025. godine globalna temperatura biti između 1,29°C i 1,53°C iznad referentnog prosjeka.
U ovom kompleksnom klimatskom mozaiku, značajnu ulogu imaju i prirodne oscilacije poput El Niño i La Niña fenomena. Tokom 2023. i 2024. godine, topli El Niño uslovi dodatno su pogurali temperature naviše, dok su tokom 2025. blagi La Niña uslovi donijeli nešto slabije hlađenje. Ipak, sve te prirodne oscilacije odvijaju se u pozadini daleko ozbiljnijeg trenda – stalnog rasta emisija gasova satklene bašte iz elektrana, automobila, industrije i grijanja, uz paralelno uništavanje prirode koja bi mogla da ublaži štetu.
U izvještaju Ujedinjenih nacija objavljenom u oktobru 2025. upozoreno je da su koncentracije ugljen-dioksida u atmosferi dostigle nezapamćene nivoe. Osim kontinuiranog sagorijevanja fosilnih goriva i sve češćih požara, naučnici sve više strahuju da prirodni sistemi koji usporavaju klimatske promjene, takozvani „karbonski ponori“, više ne mogu da izdrže pritisak.
J.M.
Izvor: The Guardian
Naslovna fotografija: Free-pik
