Evropa je krajem 2025. godine prešla simboličnu granicu od 300 gigavata instaliranog kapaciteta vjetroelektrana. Prema najnovijem godišnjem statističkom izvještaju organizacije WindEurope, tokom prošle godine priključeno je 19,1 GW novih kapaciteta, pri čemu je Njemačka ponovo bila ubjedljivo vodeća.
Najveći dio novih instalacija odnosio se na kopnene vjetroelektrane – 17,2 GW, dok je na moru priključeno svega 2 GW, i to u tri države: Ujedinjenom Kraljevstvu, Njemačkoj i Francuskoj. U WindEurope-u očekuju da bi 2026. mogla donijeti svojevrsno „sustizanje“ u segmentu morskih vjetroparkova, nakon kašnjenja u izgradnji koja su obilježila prethodni period.
Unutar EU-27 instalirano je 15,1 GW novih kapaciteta, od čega čak 14,2 GW na kopnu, što pokazuje da se rast i dalje dominantno oslanja na kopnene projekte.
Kada je riječ o pojedinačnim državama, Njemačka je u 2025. izgradila 5,7 GW novih kapaciteta, daleko ispred ostalih. Slijede Turska sa 2,1 GW i Švedska sa 1,8 GW, dok su Španija (1,6 GW), Francuska (1,4 GW), Ujedinjeno Kraljevstvo (1,3 GW) i Finska (1 GW) takođe imale značajne doprinose.
Zanimljiv primjer dolazi iz Litvanije, koja je instalirala 759 MW novih vjetroelektrana, čime je vjetar pokrio 33% nacionalne potrošnje električne energije. U izvještaju se taj slučaj navodi kao ilustracija koliko brzo obnovljivi izvori mogu promijeniti energetsku sliku jedne zemlje i smanjiti zavisnost od uvoza energije.
Investicioni trendovi takođe su snažni. Tokom 2025. godine donesene su konačne investicione odluke (FID) vrijedne 45 milijardi eura, čime je obezbijeđeno finansiranje za 20,9 GW novih kapaciteta. Ipak, iz WindEurope-a upozoravaju da bi eventualne izmjene nedavno unaprijeđenih politika mogle usporiti tempo razvoja.
Izvršna direktorica WindEurope-a Tine van der Straeten ocijenila je da je evropska industrija vjetra pokazala kapacitet i spremnost, ali je istovremeno upozorila da razmatranja izmjena dizajna tržišta električne energije EU i arhitekture sistema trgovine emisijama (EU ETS) direktno podrivaju investicionu sigurnost. Prema njenim riječima, promjena pravila u ovom trenutku značila bi odricanje od konkurentnosti i energetske sigurnosti.
Projekcije za naredni period ostaju ambiciozne. Očekuje se da Evropa u periodu od 2026. do 2030. instalira 151 GW novih kapaciteta, od čega bi na EU trebalo da otpada 112 GW. Time bi ukupni kapacitet u Evropi do 2030. mogao dostići 439 GW, dok se za EU predviđa 343 GW. Ipak, ta brojka je i dalje osjetno ispod cilja Evropske unije od 425 GW.
WindEurope ocjenjuje da će snažno njemačko tržište kopnenih vjetroelektrana obezbijediti više od trećine planiranog rasta u EU u narednim godinama. Istovremeno, većina drugih država članica suočava se sa ozbiljnim preprekama, od uskih grla u elektroenergetskoj mreži, preko dugotrajnih procedura izdavanja dozvola, do sporog napretka u elektrifikaciji.
Na kraju 2025. godine, Evropa je raspolagala sa 304 GW instaliranog kapaciteta vjetroelektrana, od čega 265 GW na kopnu i 39 GW na moru. U okviru EU-27, ukupni kapacitet iznosio je 246 GW, uključujući 224,5 GW kopnenih i 21,5 GW morskih vjetroelektrana.
Brojke potvrđuju da sektor vjetroenergije nastavlja da raste, ali i da će ostvarenje evropskih ciljeva zavisiti od stabilnosti regulatornog okvira, bržeg razvoja mreže i uklanjanja administrativnih barijera koje i dalje koče dio planiranih projekata.
J.M.
Naslovna fotografija: Unsplash
