Litijum-jonske baterije već godinama imaju gotovo neprikosnovenu poziciju u kućnim sistemima za skladištenje električne energije. Ipak, natrijum-jonska tehnologija polako izlazi iz faze razvoja i ulazi u praktičnu primjenu.
Kalifornijski startap UNIGRID isporučio je prve primjerke baterijskog sistema Na+Casa, namijenjenog domaćinstvima, a prvi uređaji već su ugrađeni u kućama širom Evrope. Kompanija očekuje da će instalacije u Sjedinjenim Američkim Državama početi do kraja 2026. godine, nakon završetka postupaka sertifikacije koji se u Sjevernoj Americi primjenjuju na natrijum-jonske baterije.
Interesovanje za kućno skladištenje energije raste zajedno sa širenjem krovnih solarnih sistema. Vlasnici kuća baterije najčešće koriste kako bi imali rezervno napajanje u slučaju prekida isporuke, smanjili račune za struju i povećali stepen energetske samostalnosti. Većina takvih sistema i dalje se oslanja na litijum-jonske baterije. UNIGRID, međutim, računa na to da natrijum-jonska tehnologija može ponuditi bezbjedniju i dugotrajniju alternativu, uz manje oslanjanje na lance snabdijevanja litijumom, kobaltom i niklom.
Prema navodima kompanije, Na+Casa je projektovana za radni vijek od 25 godina, što približno odgovara trajanju jednog krovnog solarnog sistema. Ukoliko se ta očekivanja potvrde u praksi, vlasnici sistema ne bi morali da mijenjaju bateriju na polovini životnog vijeka solarne instalacije, što je danas čest dodatni trošak.
Posebna pažnja posvećena je i bezbjednosti. Iz UNIGRID-a tvrde da hemijski sastav njihove natrijum-jonske baterije uklanja rizik od termičkog širenja, odnosno lančane reakcije tokom koje se požar može prenijeti sa jedne baterijske ćelije na drugu. Savremene litijum-jonske baterije za domaćinstva već imaju više nivoa zaštite, ali smanjenje rizika od požara i dalje ostaje jedan od glavnih pravaca razvoja čitave industrije.
Na+Casa može da uskladišti 9,25 kilovat-sati električne energije, a kompatibilna je sa većinom postojećih hibridnih invertera. To znači da se može koristiti i u novim solarnim sistemima i kao naknadno ugrađena baterija u već postojeće instalacije. Kompanija navodi da je njena cijena konkurentna u odnosu na litijum-jonske sisteme slične namjene.
Jedna od značajnijih karakteristika je i širok temperaturni raspon u kojem baterija može da radi. Projektovana je za temperature od minus 40 do 60 stepeni Celzijusa, što bi trebalo da joj omogući pouzdan rad i u veoma hladnim i u veoma toplim klimatskim uslovima.
UNIGRID trenutno proizvodi dovoljno baterijskih ćelija za godišnje snabdijevanje sistema ukupnog kapaciteta 200 megavat-sati. Planovi kompanije su, međutim, znatno veći. Kroz proizvodna partnerstva u Kini, Južnoj Koreji i Japanu, godišnji kapacitet proizvodnje trebalo bi da bude povećan na dva gigavat-sata tokom 2027. godine.
Natrijum-jonske baterije posljednjih godina privlače sve više pažnje jer je natrijum široko rasprostranjen, jeftin i ne zahtijeva korišćenje pojedinih kritičnih mineralnih sirovina na kojima se zasniva proizvodnja litijum-jonskih baterija.
Glavni nedostatak ove tehnologije jeste manja gustina energije. To znači da je za skladištenje iste količine električne energije obično potrebno više prostora i veća masa baterije nego kod litijum-jonskih sistema. Zbog toga su natrijum-jonske baterije za sada manje privlačne za električna vozila, gdje su težina i dimenzije veoma važni, iako se ispituje i njihova primjena u tom sektoru.
Kod stacionarnih sistema za skladištenje energije, poput kućnih baterija, tih ograničenja ima znatno manje. Masa i veličina uređaja nijesu presudne kao kod automobila, pa bi upravo takva primjena mogla biti jedno od područja u kojima će natrijum-jonska tehnologija najbrže pronaći svoje mjesto.
J.M.
Naslovna fotografija: UNIGRID
