Mora koja okružuju Evropu dodatno su se zagrijala nakon morskog toplotnog talasa zabilježenog krajem maja 2026. godine. Novi talas vrlo visokih temperatura, koji je tokom posljednje trećine juna pogodio zapadnu i centralnu Evropu, odrazio se i na površinske temperature mora.
Vizuelizacija podataka Copernicus Marine Service-a za 29. jun pokazuje izražena odstupanja temperature površine mora od dugoročnog prosjeka. Crveni i tamnocrveni tonovi označavaju područja u kojima je more bilo toplije nego što je uobičajeno za ovaj period godine. Najveća odstupanja, približno do 6°C, zabilježena su u zapadnom Sredozemlju, posebno u Lionskom zalivu kod južne Francuske, kao i u Ligurskom i Tirenskom moru duž zapadne obale Italije. U odnosu na kraj maja, primjetno su porasle i anomalije u južnom dijelu Sjevernog mora i u Baltičkom moru.
Podaci se uklapaju u širu sliku koju donosi najnoviji srednjoročni bilten Copernicus Marine Service-a. Prvih šest mjeseci 2026. godine obilježile su trajno povišene temperature površine mora i široko rasprostranjeni morski toplotni talasi u velikom dijelu svjetskog okeana. Analiza obuhvata period od januara do juna, područje globalnog okeana između 60 stepeni južne i 60 stepeni sjeverne geografske širine, uz poseban fokus na Sredozemno more, sjeverni Atlantik i tropski Pacifik.
Prema toj procjeni, globalna prosječna temperatura površine mora u prvoj polovini 2026. iznosila je oko 20,94°C. Time je prvih šest mjeseci ove godine bilo drugo najtoplije takvo razdoblje u istoriji mjerenja, odmah iza 2024. godine, kada je prosjek bio oko 21,04°C. Do kraja juna morski toplotni talasi različitog intenziteta zahvatili su oko 82% globalnog okeana, što je drugi najveći zabilježeni obim, poslije 2024. godine, kada je bilo pogođeno oko 83% okeanske površine.
Najupornija žarišta toplote zabilježena su u tropskom i suptropskom Pacifiku, u područjima uzlaznih morskih struja kod obala Čilea i Kalifornije, u suptropskom dijelu sjevernog Atlantika i u vodama zapadno od Evrope. U tim regionima temperature su duže vrijeme bile iznad prosjeka, a ponegdje su dosegle rekordne ili gotovo rekordne vrijednosti.
Jun 2026. posebno se izdvaja. Prema podacima Copernicus Marine Service-a, globalna prosječna temperatura površine mora u tom mjesecu dostigla je oko 21°C, čime je jun postao najtopliji zabilježeni jun za svjetski okean. Zajedničko saopštenje Copernicus Climate Change Service-a i Copernicus Marine Service-a navodi da su dnevne globalne temperature površine mora 21. juna premašile ranije rekorde za taj dio godine, zabilježene 2023. i 2024. godine.
Sredozemno more ostalo je među najpogođenijim područjima. Prosječna temperatura površine mora u periodu januar–jun iznosila je 18,07°C, što prvu polovinu 2026. čini trećom najtoplijom u istoriji mjerenja za ovaj basen, iza 2024. i 2025. godine. Morski toplotni talasi zahvatili su gotovo cijelo Sredozemlje, oko 98% njegove površine, dok je približno 80% basena iskusilo jake, ozbiljne ili ekstremne uslove morskog toplotnog talasa. Najdugotrajniji događaji zabilježeni su u zapadnom Sredozemlju.
U junu je prosječna temperatura površine Sredozemnog mora dostigla oko 24,3°C, što je novi rekord za taj mjesec u ovom regionu. Time je nadmašen prethodni junski maksimum, zabilježen 2003. i 2025. godine.
Simon Van Gennip, vodeći okeanograf Copernicus Marine Service-a u okviru Mercator Ocean International-a, ocijenio je da je prvu polovinu 2026. obilježila „trajna i izuzetna toplota okeana“. Prema njegovim riječima, morski toplotni talasi širili su se postepeno tokom cijelog perioda, a Sredozemlje, centralni sjeverni Atlantik i ekvatorijalni Pacifik izdvojili su se kao glavna žarišta. Takvi regionalni signali, kako je naveo, pokazuju da je okean pod dugotrajnim termalnim stresom i potvrđuju potrebu za stalnim, detaljnim praćenjem promjena.
Copernicus upozorava da topli okean ima široke posljedice. Više temperature površine mora zadržavaju toplotu u atmosferi, obezbjeđuju dodatnu energiju olujama, povećavaju isparavanje i mogu pojačati rizik od ekstremnih padavina i poplava. Zagrijavanje okeana doprinosi i porastu nivoa mora, topljenju leda i dodatnom pritisku na morske ekosisteme, ribarstvo i obalne ekonomije.
Naučnici za sada ne mogu sa sigurnošću reći da li je riječ o privremenom prekoračenju ili početku dužeg perioda novih rekorda. Ipak, Copernicus navodi da se izuzetno visoke temperature površine mora poklapaju sa razvojem El Ninja u ekvatorijalnom Pacifiku i sa već zabilježenim neuobičajeno toplim uslovima u više okeanskih regiona. Zbog toga će naredni mjeseci biti važni za razumijevanje da li se okean vraća ka prethodnim obrascima ili ulazi u novu fazu zagrijavanja.
J.M.
Naslovna fotografija: J.M.
