Zajedničke emisije gasova sa efektom staklene bašte kompanija Microsoft, Amazon i Google porasle su za gotovo petinu tokom protekle godine, a glavni razlog za takav rast je ubrzana izgradnja data centara potrebnih za razvoj cloud usluga i vještačke inteligencije.
U finansijskoj godini završenoj u martu 2026. godine, tri američka tehnološka giganta proizvela su ukupno 119 miliona metričkih tona ekvivalenta ugljen-dioksida, što odgovara približno trećini godišnjih emisija Francuske. Godinu ranije njihove zajedničke emisije iznosile su oko 101 milion tona ekvivalenta ugljen-dioksida, približno koliko je tokom 2024. godine emitovala Češka.
Podaci pokazuju koliko je nagli razvoj vještačke inteligencije otežao ostvarivanje klimatskih ciljeva najvećih tehnoloških kompanija. Potražnja za cloud uslugama, koje omogućavaju skladištenje podataka i korišćenje servera putem interneta, posljednjih godina snažno raste, posebno zbog obučavanja i rada četbotova, velikih jezičkih modela i drugih proizvoda zasnovanih na vještačkoj inteligenciji.
Cecilia Rikap, profesorica ekonomije na Univerzitetu UCL u Londonu, ocijenila je za The Guardian da su tvrdnje Microsofta, Amazona i Googlea o ekološki prihvatljivim i održivim cloud uslugama prvenstveno dio njihove marketinške strategije.
Prema njenim riječima, vlade bi trebalo da imaju u vidu rastući ugljenični otisak ovih kompanija kada one istovremeno nude rješenja zasnovana na vještačkoj inteligenciji kao odgovor na ekološku krizu.
Rikap je ukazala i na manje vidljivu dimenziju prelaska na cloud platforme. Kompanije koje na infrastrukturi tehnoloških giganata skladište podatke, obučavaju i koriste modele vještačke inteligencije i pokreću druge digitalne tehnologije, dio sopstvenog ugljeničnog otiska praktično prenose na pružaoce cloud usluga.
„Prelazak na cloud, u suštini, pomaže drugim korporacijama da prikriju svoj uticaj na životnu sredinu“, kazala je Rikap za The Guardian.
Rast emisija zabilježen je u godišnjim izvještajima kompanija o održivosti, objavljenim tokom proteklih nekoliko sedmica. Microsoft je u izvještaju objavljenom 9. jula naveo da su njegove emisije tokom posljednje finansijske godine porasle za 25%, na 20 miliona tona ekvivalenta ugljen-dioksida. Kompanija je taj rast prvenstveno povezala sa širenjem infrastrukture svojih data centara. Prije najnovijeg povećanja činilo se da su Microsoftove emisije stagnirale, jer su i 2023. i 2024. godine iznosile oko 16 miliona tona ekvivalenta ugljen-dioksida.
Google je saopštio da su njegove emisije porasle za 18%. Kao glavni uzrok navedene su povećane aktivnosti u lancu snabdijevanja, koje su bile potrebne kako bi se podržalo brzo širenje poslovanja kompanije. Istovremeno, Google tvrdi da su njegovi sistemi vještačke inteligencije razvili rješenja koja su tokom prošle godine na drugim mjestima pomogla da se emisije smanje za 41 milion tona ugljen-dioksida.
Amazon je prijavio ukupno povećanje emisija od 16%, dok su emisije povezane sa lancem snabdijevanja porasle za 20%. U tu kategoriju ulaze i izgradnja i opremanje data centara. Uprkos rastu emisija, Amazon je rezultate u izvještaju predstavio kao „napredak“ ka cilju dostizanja neto nultih emisija do 2040. godine.
Najveći dio novog opterećenja potiče iz globalne trke u izgradnji infrastrukture za vještačku inteligenciju. Najveće svjetske tehnološke kompanije na putu su da tokom ove godine potroše oko 765 milijardi dolara, odnosno približno 670 milijardi eura, uglavnom na izgradnju data centara namijenjenih razvoju i radu AI sistema. Takvi objekti planiraju se i grade na brojnim lokacijama, od Norveške do oblasti Sjeverni Tajnsaid na sjeveroistoku Engleske.
Rast emisija predstavlja snažan zaokret u odnosu na višegodišnje napore tehnoloških kompanija da smanje sopstveni uticaj na klimu. Ipak, sve tri kompanije i dalje tvrde da ostaju posvećene dostizanju neto nultih emisija. Google i Microsoft taj cilj namjeravaju da ostvare do 2030, a Amazon do 2040. godine.
Broj i obim predloženih projekata data centara u međuvremenu nastavljaju da rastu. Razlog je sve veća potražnja za alatima vještačke inteligencije, ali i ulaganje AI kompanija u razvoj sve složenijih modela na kojima su ti alati zasnovani.
Američka konsultantska kompanija za nekretnine JLL procjenjuje da će do 2030. godine širom svijeta biti izgrađeno oko 1.200 novih data centara, pri čemu će najveći dio potražnje biti neposredno povezan sa vještačkom inteligencijom.
Ekspanziju data centara prati i snažan rast potreba za električnom energijom. Uptime Institute, organizacija koja ocjenjuje i kontroliše rad ovih postrojenja, procjenjuje da bi veliki projekti data centara najavljeni tokom prošle godine mogli trošiti oko 1,3% ukupne svjetske električne energije. Takav razvoj približno bi udvostručio sadašnju potrošnju električne energije u data centrima. Prema procjeni Instituta, najveći dio nove potražnje dolaziće od projekata u Sjedinjenim Američkim Državama.
Podaci iz izvještaja Microsofta, Googlea i Amazona zato ukazuju na sve izraženiju napetost između dva cilja koje tehnološke kompanije istovremeno pokušavaju da ostvare: ubrzanog širenja infrastrukture za vještačku inteligenciju i smanjenja sopstvenih emisija. Za sada, rast AI poslovanja napreduje brže od sposobnosti kompanija da njegov klimatski uticaj stave pod kontrolu.
J.M
Izvor: The Guardian
Naslovna fotografija: Unsplash
