Crnogorske institucije, organizacije i potencijalni aplikanti imali su priliku da se detaljnije upoznaju sa mogućnostima koje pruža LIFE program, jedini finansijski instrument Evropske unije u potpunosti posvećen zaštiti životne sredine i klimatskim promjenama, na Info danu koji je održan u Podgorici, pod pokroviteljstvom Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera.
Kako je saopšteno iz Ministarstva, događaj je bio usmjeren na predstavljanje prioriteta aktuelnog poziva, pravila za pripremu projektnih predloga, kriterijuma evaluacije i iskustava iz prethodnih godina.
Poseban akcenat stavljen je na to kako Crna Gora može bolje da iskoristi ovaj program u oblastima koje su važne i za evropske integracije i za konkretne promjene na terenu. LIFE je, u tom smislu, važan za institucije, lokalne zajednice, naučne i stručne organizacije, civilni sektor i sve druge aktere koji imaju kapacitete da razvijaju projekte u oblasti zaštite prirode, upravljanja otpadom, biodiverziteta, klimatskih promjena i održivog razvoja.
Na otvaranju događaja, ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjan Ćulafić poručio je da LIFE program za Crnu Goru ima poseban značaj, posebno u kontekstu procesa usklađivanja sa evropskim zakonodavstvom u okviru Poglavlja 27.
On je kazao da se Crna Gora, kao država kandidat za članstvo u Evropskoj uniji, nalazi u zahtjevnom procesu prilagođavanja evropskim pravilima, ali i da cilj nije samo ispunjavanje formalnih obaveza. Reformskih procesi, kako je naveo, treba da se pretvore u konkretne rezultate na terenu, kroz zaštitu prirode, unapređenje upravljanja otpadom, očuvanje biodiverziteta, prilagođavanje klimatskim promjenama i razvoj održivih lokalnih zajednica.
Ćulafić je ocijenio da upravo zbog toga LIFE program predstavlja jednu od najvažnijih prilika za crnogorske institucije i organizacije.
Podaci koji su predstavljeni tokom Info dana pokazuju da interesovanje za ovaj program u Crnoj Gori raste. Prema posljednjim podacima Evropske komisije, do sada je 65 crnogorskih organizacija učestvovalo u pripremi 31 projektne prijave. Samo u okviru poziva za 2025. godinu, 56 organizacija bilo je uključeno u 24 projektna prijedloga.
Iz Ministarstva su ukazali i da je do sada sedam projekata sa crnogorskim partnerima odobreno za finansiranje, uz ukupnu podršku Evropske unije od gotovo milion eura. Četiri nova projekta odobrena su u okviru posljednjeg poziva i trenutno se nalaze u fazi pripreme ugovora o finansiranju.
Prema riječima ministra, ti rezultati pokazuju da u Crnoj Gori postoje znanje, kvalitetne ideje i spremnost da se domaće institucije i organizacije uključe u evropska rješenja za zaštitu životne sredine.
Ipak, jedan od izazova ostaje činjenica da do sada nijedna institucija iz Crne Gore nije bila nosilac, odnosno koordinator LIFE projekta. Ćulafić je kazao da će zbog toga u narednom periodu biti važno jačati nacionalne kapacitete, kako bi crnogorski akteri, osim uloge partnera, bili spremni da preuzmu i vodeću ulogu u realizaciji evropskih projekata.
Ministarstvo će, kako je saopšteno, nastaviti da pruža podršku zainteresovanim aplikantima kroz rad Nacionalne kontakt tačke za LIFE program, organizaciju informativnih događaja, povezivanje potencijalnih partnera i promociju uspješnih primjera iz prakse.
U okviru LIFE Info dana, nacionalna kontakt osoba za LIFE program Sanela Metjahić predstavila je četiri ključna potprograma LIFE-a. Oni se odnose na zaštitu prirode i biodiverziteta, cirkularnu ekonomiju i poboljšanje kvaliteta života, ublažavanje i prilagođavanje klimatskim promjenama, kao i tranziciju ka čistoj energiji.
Metjahić je istakla da je Crna Gora, kao zemlja korisnica LIFE programa, u prilici da kroz ovaj instrument dodatno osnaži kapacitete za sprovođenje politika u oblasti zaštite životne sredine i klimatskih promjena. Program, kako je naglašeno, može pomoći i boljem usklađivanju sa evropskim standardima.
Učesnici Info dana upoznati su i sa vrstama projekata koji se finansiraju kroz LIFE program. Posebno je istaknuto da je krajnji rok za prijavu standardnih akcionih projekata u okviru LIFE poziva za 2026. godinu 22. septembar 2026. godine.
Ćulafić je pozvao učesnike da događaj iskoriste za razmjenu ideja, uspostavljanje novih partnerstava i razvoj projekata koji mogu doprinijeti održivom razvoju Crne Gore. Izrazio je uvjerenje da se zajedničkim radom mogu ostvariti bolji rezultati i značajno povećati broj uspješnih projekata iz Crne Gore u narednim godinama.
Dodatne informacije o LIFE programu i otvorenim pozivima dostupne su putem Funding & Tenders portala, kao i kod nacionalne kontakt tačke za LIFE program na internet stranici Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera.
J.M.
Naslovna fotografija: WWF EPO
