Kina je predstavila sveobuhvatan regulatorni okvir kojim želi da uspostavi nacionalni sistem za reciklažu i ponovnu upotrebu baterija iz električnih vozila (EV), potvrđujući svoju namjeru da postane globalni lider u oporavci kritičnih sirovina i razvoju održivih tehnologija. Novi propisi, predstavljeni 16. januara na zajedničkoj konferenciji Ministarstva industrije i informacionih tehnologija (MIIT), Ministarstva ekologije i životne sredine te Državne uprave za regulaciju tržišta, odražavaju odlučan potez ka potpunoj sistematizaciji ove strateške oblasti.
Nazvane „Privremene mjere za upravljanje reciklažom i sveobuhvatnim korišćenjem otpadnih pogonskih baterija iz vozila na novu energiju“, ove mjere dolaze u trenutku kada kinesko EV tržište dostiže industrijski obim. Tokom 2025. godine, Kina je proizvela i prodala više od 16,5 miliona električnih vozila, čime je pokrila čak 48% svih novih prodatih automobila u zemlji. Regulatori upozoravaju da zemlja ulazi u „fazu masovnog povlačenja baterija“, pri čemu se do 2030. očekuje godišnji otpad veći od milion tona baterija.
Jedna od ključnih novina je uvođenje proširene odgovornosti proizvođača, što znači da će i proizvođači baterija i automobila biti zakonski obavezani da izgrade nacionalnu mrežu za reciklažu, omoguće siguran i zakonit prenos povučenih baterija i podijele tehničke podatke o procesu njihovog rastavljanja. Novi pravilnik zahtijeva da se vozila na novu energiju u pravilu rashoduju zajedno sa baterijama, čime se zatvaraju dosadašnje pravne praznine koje su omogućavale da baterije završe u neregulisanim i potencijalno opasnim kanalima. Izuzetak su modeli sa zamjenjivim baterijama, za koje će važiti posebna pravila.
Posebnu pažnju privlači uvođenje nacionalnog digitalnog ID sistema za EV baterije, kojim će svaka baterija dobiti jedinstveni digitalni identitet. To će omogućiti praćenje njenog kompletnog životnog ciklusa – od proizvodnje, instalacije i popravke, do reciklaže i ponovnog oporavka materijala. Regulatori ovu mjeru označavaju kao ključni iskorak u nadzoru, jer napuštaju dosadašnji sistem ograničene sljedljivosti i prelaze na nadzor u realnom vremenu zasnovan na digitalnim podacima.
Kineski pristup nosi značajne geopolitičke i ekonomske implikacije za Zapad i Sjedinjene Američke Države. Dok druge zemlje tek uspostavljaju osnovne sisteme za reciklažu baterija, Kina jača svoju kontrolu nad takozvanim „urbanim rudnicima“, obezbjeđujući da litijum, nikl, kobalt i mangan ostanu unutar domaćeg proizvodnog ciklusa. Zvaničnici su saopštili da vodeće kineske firme za reciklažu već postižu izuzetno visoke stope oporavka: 99,6% za nikl, kobalt i mangan, te 96,5% za litijum, što se smatra tehnološkim dometima svjetskog nivoa.
Osim toga, Kina je otvorila vrata uvozu reciklirane „crne mase“ iz litijum-jonskih baterija, kompleksne mješavine vrijednih materijala i do kraja 2025. godine uvezla je oko 28.000 tona, u vrijednosti od 1,26 milijardi juana.
Novi pravilnik istovremeno zatvara vrata sivoj zoni i nesigurnoj upotrebi baterija. Korišćenje polovnih EV baterija u druge svrhe, poput električnih bicikala, sada je zabranjeno, a koncept tzv. „drugog životnog vijeka“ uklonjen iz regulative, a sve u cilju povećanja bezbjednosti i standardizacije.
Na ovaj način, Kina transformiše reciklažu baterija u nacionalno stratešku, strogo regulisanu i u potpunosti sljedljivu industriju. Time ne samo da osigurava sopstvenu poziciju u globalnoj trci za kritične sirovine i niskougljeničnu proizvodnju, već i podiže standarde koje će Zapad, ukoliko želi da ostane konkurentan, morati brzo da sustigne.
J.M.
