Nedavno upozorenje Međunarodne agencije za energiju da Evropa raspolaže sa svega oko šest sedmica zaliha avionskog goriva, uz moguće poremećaje u aviosaobraćaju, dodatno je ogolilo ranjivost sektora koji i dalje zavisi od fosilnih izvora.
Paralelno sa tim, na drugoj strani svijeta razvijaju se tehnologije koje ne proizlaze iz trenutnih poremećaja, ali ukazuju na moguće dugoročnije pravce rješenja, a među njima i proizvodnja avionskog goriva iz otpada, koja sada izlazi iz faze teorije i ulazi u praksu.
U Južnoj Koreji je napravljen konkretan iskorak ka proizvodnji održivog avionskog goriva iz izvora koji se do sada uglavnom posmatrao kao problem – deponijskog gasa. Saradnjom između Korejskog instituta za hemijsku tehnologiju (KRICT) i kompanije EN2CORE Technology razvijen je i testiran integrisani proces koji omogućava pretvaranje gasova nastalih razgradnjom organskog otpada u tečno avionsko gorivo.
Pilot postrojenje, smješteno u okrugu Dalseong-gun u gradu Daegu, već sada proizvodi oko 100 kilograma goriva dnevno, uz selektivnost prema tečnim gorivima veću od 75%, što predstavlja važan tehnološki pomak u ovoj oblasti.
Važan momenat za vazduhoplovstvo
Aviokompanije spadaju među značajnije emitere ugljen-dioksida, a pritisak međunarodnih regulativa sve više usmjerava sektor ka korišćenju održivih goriva. Takva goriva imaju potencijal da znatno smanje emisije gasova sa efektom staklene bašte u poređenju sa klasičnim kerozinom.
Međutim, njihova proizvodnja je i dalje skupa. U praksi, dio aviokompanija u Evropi i Japanu već prenosi ove troškove na putnike, što dodatno komplikuje širu primjenu.
Dodatni problem je i izbor sirovina. Trenutno se održivo avionsko gorivo najčešće proizvodi iz korišćenog jestivog ulja, ali je taj resurs ograničen, skup i konkurentan drugim industrijama, poput proizvodnje biodizela. Upravo tu deponijski gas dobija na značaju kao obilan i znatno dostupniji alternativni izvor.
Tehnološki izazovi i kako su riješeni
Pretvaranje deponijskog gasa u avionsko gorivo nije jednostavan proces. Postoje dva ključna izazova: najprije je potrebno gas očistiti i pretvoriti u odgovarajuće međuproizvode, a zatim efikasno konvertovati te gasove u tečna goriva.
Tim iz Koreje je razvio rješenje koje objedinjuje sve faze: predtretman gasa, proizvodnja sinteznog gasa, do njegove katalitičke konverzije u gorivo.
U početnim fazama procesa, za koje je bila zadužena kompanija EN2CORE Technology, deponijski gas se prikuplja i prolazi kroz desulfurizaciju, dok se višak ugljen-dioksida uklanja pomoću membranske separacije. Nakon toga se gas, u posebnom plazma reaktoru, pretvara u sintezni gas bogat ugljen-monoksidom i vodonikom.
Taj gas se zatim doprema u postrojenja KRICT-a, gdje se koristi Fischer–Tropsch proces. To je poznata metoda kojom se gasovi pretvaraju u tečna goriva. U tom procesu nastaju lanci ugljovodonika, od kojih oni odgovarajuće dužine prelaze u tečno stanje, dok duži lanci formiraju čvrste nusproizvode poput voska.
Korišćenjem katalizatora na bazi zeolita i kobalta, istraživači su uspjeli da povećaju udio željenih tečnih goriva i smanje stvaranje čvrstih ostataka.
Pilot postrojenje zauzima svega oko 100 kvadratnih metara, što je približno veličini dvospratne porodične kuće. Upravo ta kompaktnost otvara prostor za novu logiku proizvodnje.
Za razliku od dosadašnjih modela koji su se oslanjali na velika, centralizovana postrojenja, ova tehnologija omogućava proizvodnju goriva direktno na deponijama ili manjim postrojenjima za tretman otpada.
Time se stvara osnova za razvoj decentralizovanih sistema, koji bi mogli snabdijevati lokalne aerodrome ili se prilagođavati regionalnim potrebama, u zavisnosti od dostupnosti deponijskog gasa.
Prva demonstracija ove vrste u Koreji
Istraživački tim predvodi dr Jun-Džo Li iz KRICT-a, a projekat predstavlja prvu demonstraciju u Koreji koja koristi deponijski gas kao primarni izvor za proizvodnju avionskog goriva.
Dosadašnje metode uglavnom su se oslanjale na sirovine ograničene dostupnosti, dok ovaj pristup potvrđuje da otpad može postati vrijedan resurs.
Ovakav model posebno je značajan za zemlje koje, poput Koreje, proizvode velike količine organskog otpada. Njegovim pretvaranjem u gorivo istovremeno se rješavaju dva problema: upravljanje otpadom i emisije iz vazduhoplovstva.
Naučna potvrda i podrška države
Najvažnije u čitavoj priči je da su rezultati istraživanja već dobili naučnu potvrdu. Razvoj katalizatora koji omogućavaju selektivnu proizvodnju tečnih goriva objavljen je u novembru 2025. godine u časopisu ACS Catalysis, dok su dodatni nalazi publikovani u januaru 2026. u časopisu Fuel.
Projekat je finansiran kroz Nacionalnu fondaciju za istraživanja, uz podršku Ministarstva nauke i ICT-a, pod nazivom „Razvoj integrisanog demonstracionog procesa za proizvodnju bio-nafte i mazivih ulja iz biogasa dobijenog iz organskog otpada“.
Kako je istakao predsjednik KRICT-a, Jang-Kuk Li, ova tehnologija ima potencijal da postane jedno od ključnih rješenja za istovremeno postizanje klimatske neutralnosti i ciljeva cirkularne ekonomije.
Put ka komercijalnoj primjeni
Iako su rezultati ohrabrujući, tehnologija još nije spremna za široku komercijalnu upotrebu. Potrebno je dodatno unapređenje katalizatora, optimizacija rada postrojenja i prikupljanje dugoročnih operativnih podataka.
U narednoj fazi, ključnu ulogu mogli bi imati partneri iz industrije, tj. kompanije za upravljanje otpadom i distributeri goriva, koji bi pomogli u prelasku sa pilot faze na tržište.
Modularna priroda sistema omogućava fleksibilnu primjenu: manja postrojenja mogu opsluživati regionalne aerodrome, dok bi veći sistemi mogli snabdijevati glavne vazdušne čvorove.
U kontekstu sve strožih pravila o emisijama u vazduhoplovstvu i globalne energetske krize, ovaj pristup nudi praktičan put za usklađivanje sa regulativama. Istovremeno, oslanjanje na široko dostupne izvore poput otpada smanjuje zavisnost od uvoza i daje dodatnu vrijednost resursima koji su do sada bili zanemareni.
Jasmin Murić
Naslovna fotografija: Unsplash
