U decenijama koje dolaze Sjeverno more moglo bi doživjeti jednu od najvećih prostornih transformacija u svojoj istoriji. Prema istraživanju koje je predvodio Univerzitet Heriot-Watt, ukoliko države ispune sve planove i obećanja vezana za razvoj energije vjetra na moru, pučinske vjetroelektrane bi do 2050. godine mogle zauzimati oko 11% ukupne površine Sjevernog mora, u poređenju sa približno jednim procentom koliko zauzimaju danas.
Istraživanje je analiziralo postojeće i planirane vjetroparkove na moru u svih sedam država koje izlaze na Sjeverno more – Holandiji, Belgiji, Danskoj, Njemačkoj, Ujedinjenom Kraljevstvu, Norveškoj i Francuskoj. Kako bi se dobila realistična slika budućeg razvoja, istraživači su u modele uključili i dodatne hipotetičke projekte koji odražavaju zvanične energetske ciljeve i političke obaveze svake od ovih zemalja.
Rezultati ukazuju na izuzetno brz rast sektora. Prema postojećim planovima, u Sjevernom moru bi do sredine vijeka moglo biti postavljeno oko 19.400 vjetroturbina. Već do 2030. godine najveći broj očekuje se u Ujedinjenom Kraljevstvu, sa približno 4.200 turbina, dok bi Njemačka mogla imati oko 2.700, a Holandija oko 1.700.
Te tri zemlje ostaće vodeći akteri i u narednim decenijama. Procjenjuje se da će do 2050. godine broj turbina u britanskim vodama porasti na oko 6.300, u Njemačkoj na 4.300, a u Holandiji na približno 4.200.
Ipak, broj turbina ne govori uvijek i o intenzitetu korišćenja morskog prostora. Kada se posmatra gustina razvoja, Holandija prednjači ispred svih ostalih država. Prema procjenama istraživača, pučinske vjetroelektrane bi do 2050. godine mogle zauzimati oko 19% holandskog dijela Sjevernog mora. Belgija slijedi sa 18%, Danska sa 15, Njemačka sa 14, dok bi udio u vodama Ujedinjenog Kraljevstva iznosio oko devet procenata. U Norveškoj bi taj procenat bio osam, a u Francuskoj sedam odsto.
Simon Waldman sa Fakulteta za energetiku, geonauke, infrastrukturu i društvo Univerziteta Heriot-Watt kaže da ovakav scenario pokazuje kakve bi razmjere mogla dostići izgradnja pučinskih vjetroelektrana ukoliko svaka država realizuje kapacitete koje je najavila. U istraživanju su učestvovali i stručnjaci sa Univerziteta Hull i Univerziteta St Andrews.
Međutim, pitanje nije samo koliko će se turbina graditi, već i kakve će posljedice takav razvoj imati na morski prostor. U tom smislu, posebnu pažnju istraživači posvećuju onome što se dešava ispod površine mora. Turbine se postavljaju u područjima koja su istovremeno ekološki osjetljiva i intenzivno korišćena za različite privredne aktivnosti. To može uticati na način na koji drugi korisnici mora, naročito ribari, obavljaju svoj posao i koriste raspoloživi prostor.
Istovremeno, efekti se ne zadržavaju samo ispod površine. Veliki vjetroparkovi mijenjaju i kretanje vazdušnih masa iznad mora. Svaka turbina usporava strujanje vazduha iza sebe, ali kod veoma velikih kompleksa taj efekat može da se proteže i više od 40 kilometara. To znači da jedan projekat može uticati na rad drugog, čak i kada se nalazi u vodama druge države.
Prvi znaci takvih problema već su vidljivi. Pojedini investitori već prijavljuju gubitke u proizvodnji električne energije zbog uticaja vazdušnih strujanja koja stvaraju susjedni vjetroparkovi. Istovremeno, naučnici nastoje da bolje razumiju i ekološke posljedice ovih promjena, odnosno način na koji veliki broj vještačkih struktura utiče na funkcionisanje morskih ekosistema.
Kako se razvoj pučinske energije vjetra ubrzava širom Evrope, sve je jasnije da će budućnost ovog sektora zavisiti ne samo od novih kapaciteta i proizvedenih megavata, već i od sposobnosti država da razumiju i upravljaju složenim međusobnim uticajima koji nastaju na moru i u atmosferi. Upravo zbog toga istraživači smatraju da je detaljno planiranje i procjena mogućih posljedica jednako važna kao i sama izgradnja novih vjetroelektrana.
J.M.
Naslovna fotografija: Magnific
