Vjetroelektrane su tokom prve polovine 2026. nastavile da jačaju svoju ulogu u evropskoj energetici, uz 8,8 GW novoizgrađenih kapaciteta širom kontinenta. U odnosu na isti period prošle godine, instalirano je 30% više kapaciteta, pa bi 2026. mogla postati rekordna godina za energiju vjetra na kontinentu.
Novoizgrađene vjetroelektrane mogu da proizvedu dovoljno električne energije za oko sedam miliona evropskih domaćinstava. Njihova proizvodnja ujedno omogućava smanjenje uvoza fosilnih goriva u količini koja odgovara teretu 25 tankera tečnog prirodnog gasa godišnje.
Prema jesenjem izvještaju industrijskog udruženja WindEurope, visoka aktivnost na gradilištima tokom ljeta dodatno je popravila očekivanja za ostatak godine. Udruženje sada procjenjuje da će Evropa do kraja 2026. instalirati ukupno 24 GW novih kapaciteta vjetroelektrana. Takav rezultat trebalo bi da označi početak dužeg perioda ubrzanog razvoja. Očekuje se da će evropska industrija tokom tridesetih godina ovog vijeka dostići tempo od oko 30 GW novih kapaciteta godišnje.
Najveći dio postrojenja priključenih tokom prvih šest mjeseci izgrađen je na kopnu. Kopnene vjetroelektrane činile su 74% svih novih instalacija, sa ukupnom snagom od 6,5 GW.
Najviše novih kapaciteta dobila je Njemačka – 3,4 GW. Slijede Ujedinjeno Kraljevstvo sa 789 MW i Španija sa 612 MW. Značajan rast zabilježen je i u Danskoj, Poljskoj, Portugalu i Francuskoj, dok je Ukrajina, uprkos ratu koji i dalje traje, instalirala više od 400 MW.
Rast izgradnje pratila su i nova ulaganja. U projekte vjetroelektrana tokom prve polovine godine uloženo je devet milijardi eura, čime je obezbijeđeno finansiranje za 5,2 GW kapaciteta koji bi trebalo da budu izgrađeni u narednim godinama. Od tog iznosa, 4,5 GW odnosi se na kopnene, a 0,6 GW na vjetroelektrane na moru.
Obim planiranih projekata vidi se i kroz državne aukcije. Evropske vlade su tokom prvih šest mjeseci dodijelile podršku za više od 17 GW kapaciteta, dok su za drugu polovinu godine najavljeni tenderi za još 26 GW. Prema WindEuropeu, nikada ranije u jednoj godini na evropskim aukcijama nije ponuđeno toliko novih kapaciteta vjetroelektrana.
Ukoliko se sadašnji pravac razvoja održi, ukupna instalirana snaga vjetroelektrana u Evropi mogla bi do 2030. godine dostići 436 GW. Od toga bi se 342 GW nalazila u Evropskoj uniji i pokrivala približno 27% njene potražnje za električnom energijom.
Ipak, podaci o novim postrojenjima ne znače da su uklonjene prepreke koje već godinama usporavaju evropsku industriju energije vjetra. Izdavanje dozvola i dalje predstavlja njeno najveće usko grlo, dok razvoj elektroenergetskih mreža i elektrifikacija ne prate svuda planirani tempo izgradnje.
WindEurope zato od Evropske unije i nacionalnih vlada traži da dovrše i dosljedno sprovedu evropska pravila o izdavanju dozvola, ali i da usvoje paket mjera za razvoj elektroenergetskih mreža i riješe nagomilane zahtjeve za priključenje novih postrojenja.
Udruženje smatra da prihode iz Sistema EU za trgovinu emisijama (ETS) treba usmjeriti ka elektrifikaciji industrije, posredstvom Inovacionog fonda i Banke za dekarbonizaciju industrije. Među traženim mjerama su i utvrđivanje obavezujućeg cilja za udio obnovljivih izvora energije do 2040. godine, kao i ujednačavanje pravila aukcija kroz primjenu dvosmjernih ugovora za razliku u cijeni, umjesto čestih promjena modela podrške.
Rekordne instalacije tako pokazuju koliko je evropska industrija vjetra sposobna da izgradi kada projekti stignu do gradilišta. Da li će takav tempo potrajati, međutim, zavisiće od toga koliko će brzo političke odluke, elektroenergetske mreže i sistem izdavanja dozvola uspjeti da sustignu samu industriju.
J.M.
Naslovna fotografija: Pexels
