Tvrdnje koje su se prethodnih dana pojavile u javnom prostoru o navodnom nedostatku rezervi goriva u Crnoj Gori izazvale su reakciju Ministarstva energetike i rudarstva, koje je u saopštenju dostavljenom medijima pokušalo da razjasni stvarno stanje i demantuje navode da država nema strateške zalihe naftnih derivata.
Kako se navodi u saopštenju, Crna Gora trenutno ima formirane obavezne rezerve naftnih derivata u količini od 44.260 metričkih tona, koje čine bezolovni benzin i eurodizel. Te rezerve formirane su od septembra prošle godine i predstavljaju 40% ukupne zakonske obaveze, definisane Zakonom o sigurnosti snabdijevanja naftnim derivatima. Ukupna obaveza države iznosi 112.340 metričkih tona, što odgovara količini potrebnoj za 90 dana neto uvoza, u skladu sa evropskim standardima koji uređuju sigurnost snabdijevanja energentima.
U Ministarstvu ocjenjuju da su tvrdnje da država „nema nijedan litar rezervi“ potpuno netačne i da predstavljaju obmanjivanje javnosti. U saopštenju se navodi da su se u prethodnim danima u javnosti pojavljivali komentari različitih analitičara, političara i medijskih autora, te da se ova tema, kako tvrde, koristi za privlačenje pažnje i stvaranje utiska nestabilnosti. Ministarstvo ističe i da se u pojedinim medijskim nastupima može prepoznati pokušaj lobiranja u korist određenih poslovnih interesa, uz ocjenu da je cilj takvih navoda da se izazove panika i dovede u pitanje stabilnost energetskog sistema.
Prema podacima iz saopštenja, formiranje obaveznih rezervi započelo je tokom 2025. godine, nakon što je u decembru 2024. usvojen Zakon o sigurnosti snabdijevanja naftnim derivatima, čime je Crna Gora prvi put uspostavila sistem strateških zaliha u potpunosti usklađen sa zakonodavstvom Evropske unije.
Sredstva za nabavku rezervi obezbjeđuju se kroz posebnu naknadu od tri centa po litru goriva, koja se, kako navode iz Ministarstva, koristi isključivo za kupovinu i održavanje obaveznih zaliha.
Sistem je organizovan tako da Uprava za ugljovodonike formira 60% rezervi, dok najveći uvoznici naftnih derivata obezbjeđuju preostalih 40%. Ministarstvo naglašava da ni zalihe koje se čuvaju kod kompanija nisu privatne, već predstavljaju državne obavezne rezerve, kojima raspolaže isključivo država i koje se mogu koristiti samo odlukom Vlade Crne Gore.
Rezerve su raspoređene na više lokacija, pa se tako, prema navodima iz saopštenja,
59,3% skladišti u Crnoj Gori, u rezervoarskim kapacitetima u Baru,
28,3% u Hrvatskoj,
12,4% u Grčkoj.
Dio zaliha koji se nalazi u inostranstvu obezbijeđen je kroz standardni evropski mehanizam takozvanih tiketa, odnosno ugovora o rezervaciji proizvoda sa mogućnošću povlačenja u svakom trenutku. Ministarstvo navodi da takve rezerve nisu neoperativne i da ne mogu biti blokirane ili zaplijenjene, te da se cijeli sistem realizuje uz nadzor Evropske komisije.
U saopštenju se naglašava da obavezne rezerve predstavljaju ključni mehanizam zaštite tržišta i građana, a da je njihovo formiranje važan korak u procesu evropskih integracija. Sigurnost snabdijevanja naftnim derivatima jedno je od ključnih mjerila za zatvaranje pregovaračkog poglavlja 15 – Energetika.
Ministarstvo energetike i rudarstva apelovalo je na odgovorno informisanje javnosti, uz ocjenu da neprecizni navodi, poluinformacije ili namjerni spinovi ne mogu promijeniti činjenicu da se sistem strateških rezervi gradi postepeno i u skladu sa zakonom, te da će taj proces biti nastavljen do potpunog ispunjenja obaveza.
Kako zaključuju u saopštenju, država, kako navode, nastavlja da planski razvija sistem sigurnosti snabdijevanja, uz uvjerenje da građani mogu biti sigurni da se taj proces sprovodi odgovorno i u skladu sa evropskim pravilima.
J.M.
Naslovna fotografija: Free-pik
