Evropa je od 1980. do 2023. godine pretrpjela više od 790 milijardi eura ekonomskih gubitaka izazvanih ekstremnim vremenskim i klimatskim događajima, pokazuje izvještaj Evropske agencije za životnu sredinu (EEA). Ovaj zabrinjavajući bilans svjedoči o rastućim troškovima klimatske krize koja sve češće pogađa evropski kontinent — i ljudske živote i nacionalne ekonomije.
Najveće ukupne gubitke u ovom periodu bilježi Njemačka, sa čak 180 milijardi eura. Slijede Italija sa 135 milijardi, Francuska sa 130 milijardi, te Španija, koja je usljed klimatskih nepogoda izgubila 97 milijardi eura.
Međutim, ukoliko se fokus pomjeri isključivo na događaje koji su se desili u 21. vijeku, slika se djelimično mijenja. I dalje prednjače Njemačka, Italija, Francuska i Španija, ali im se u grupi sa sličnim ukupnim gubicima (između 12 i 15 milijardi eura) pridružuje još šest članica EU: Austrija, Belgija, Češka, Portugal, Rumunija i Slovenija.
Kao što upozorava Međuvladin panel Ujedinjenih nacija za klimatske promjene (IPCC), učestalost i intenzitet klimatskih ekstrema već su povećani u pojedinim djelovima Evrope, a sa nastavkom globalnog zagrijavanja očekuje se da će se taj trend dodatno pogoršati.
Poplave i toplotni talasi izdvajaju se kao najveći uzročnici ekonomske štete u državama Evropske unije. Iako se veliki gubici najčešće bilježe u bogatijim i razvijenijim državama, njihova ekonomija lakše apsorbuje udar — dok čak i relativno manji gubici mogu imati nesrazmjerno snažan uticaj na siromašnije i manje razvijene zemlje. Osim toga, razvijenije zemlje često izdvajaju manji procenat budžetskih sredstava za oporavak, jer posjeduju bolje mehanizme upravljanja rizicima i veće kapacitete za odgovor.
Geografski gledano, veći gubici po kvadratnom kilometru najizraženiji su u zapadnoj i centralnoj Evropi, posebno u zemljama kao što su Slovenija, Belgija i Njemačka. Nasuprot tome, istočne i sjeverne zemlje, poput Finske i Estonije, trpe znatno manje štete.
Posebno upečatljiv podatak odnosi se na gubitke po glavi stanovnika, gdje je Slovenija na vrhu evropske ljestvice, sa čak 8.733 eura izgubljenih po osobi u pomenutom periodu. Slijede Luksemburg (2.694 €), Švajcarska (2.685 €), Italija (2.330 €) i Španija (2.279 €).
Na drugom kraju spektra nalaze se zemlje sa najmanjim gubicima po stanovniku: Kosovo sa svega 10 eura, Crna Gora sa 41 eurom, te Island sa 87 eura. Ovi podaci ne znače nužno da su te zemlje pošteđene klimatskih uticaja, već mogu ukazivati na manji broj događaja, niži stepen urbanizacije, ili na slabiju procjenu i valorizaciju ekonomskih šteta.
Izvještaj EEA još jednom podsjeća da cijena nečinjenja kada je u pitanju klimatska politika višestruko nadmašuje troškove blagovremenih mjera prilagođavanja i smanjenja emisija. U godinama koje dolaze, finansijski i društveni bilans klimatskih promjena postajaće sve teži — a odgovori država moraju biti i pravovremeni i pravedni.
J.M.
