Evropska komisija i Evropska investiciona banka isplatile su novu tranšu sredstava iz Fonda za modernizaciju EU, namijenjenu državama članicama sa nižim dohotkom koje ulažu u čistiju energiju i modernizaciju svojih energetskih sistema.
Riječ je o 2,5 milijarde eura koje će biti usmjerene na 51 projekat čiste energije u 11 država članica Evropske unije. Sredstva potiču iz prihoda ostvarenih kroz evropski Sistem trgovine emisijama, poznat kao EU ETS, a biće korišćena za projekte koji pokrivaju više važnih oblasti energetske tranzicije.
Novac će, između ostalog, podržati razvoj obnovljivih izvora energije, unapređenje energetske efikasnosti, modernizaciju elektroenergetskih mreža i zelenije sisteme daljinskog grijanja. Dio sredstava biće usmjeren i na skladištenje energije, održiviji transport, kao i na smanjenje emisija u industriji, gdje su promjene često tehnički zahtjevne i finansijski skupe.
Kako je Evropska komisija saopštila, ovom isplatom ukupna izdvajanja iz Fonda za modernizaciju od januara 2021. godine dostigla su 23,2 milijarde eura. Taj podatak pokazuje koliko je ovaj fond postao važan finansijski instrument Evropske unije za podršku zemljama koje imaju veći teret u prilagođavanju energetskih sistema klimatskim i energetskim ciljevima EU.
Najveći dio najnovije raspodjele dobila je Rumunija, kojoj je pripalo 636,9 miliona eura. Slijede Mađarska sa 552,3 miliona eura i Češka sa 516,8 miliona eura. Sredstva su dodijeljena i Grčkoj, koja je dobila 233,9 miliona eura, Poljskoj 180 miliona, Litvaniji 169 miliona, Hrvatskoj 109 miliona, Portugalu 81,4 miliona, Estoniji 44,8 miliona, Letoniji 40 miliona i Sloveniji 20,2 miliona eura.
Podržani projekti pokazuju koliko su potrebe država različite, ali i koliko su povezane istim ciljem, smanjenjem zavisnosti od fosilnih goriva i jačanjem otpornosti energetskih sistema. U Češkoj i Hrvatskoj sredstva će, između ostalog, biti korišćena za dekarbonizaciju sistema daljinskog grijanja, dok će Mađarska i Slovenija ulagati u unapređenje elektroenergetske mreže.
U Grčkoj i Litvaniji dio finansiranja biće usmjeren na povećanje energetske efikasnosti u industriji. Rumunija će dobiti podršku za postavljanje baterijskih sistema za skladištenje energije, što je posebno važno za stabilniju integraciju obnovljivih izvora u elektroenergetski sistem. Poljska će ulagati u skladištenje toplotne energije za potrebe daljinskog grijanja, dok će Portugal sredstva koristiti za programe energetske efikasnosti u javnim zgradama.
U Estoniji i Letoniji podrška je namijenjena uvođenju električnih autobusa i razvoju prateće infrastrukture za njihovo punjenje. Time se Fond za modernizaciju, osim energetike u užem smislu, širi i na sektor transporta, koji ima važnu ulogu u smanjenju emisija i poboljšanju kvaliteta vazduha u gradovima.
Fond za modernizaciju finansira se prodajom emisijskih jedinica na aukcijama u okviru EU ETS-a. Njegova osnovna svrha je da pomogne državama članicama sa nižim dohotkom da modernizuju energetske sisteme, smanje emisije i lakše dostignu klimatske i energetske ciljeve Evropske unije. Pravo na korišćenje sredstava iz ovog fonda ima 13 država članica EU: Bugarska, Hrvatska, Češka, Estonija, Grčka, Mađarska, Letonija, Litvanija, Poljska, Portugal, Rumunija, Slovačka i Slovenija.
J.M.
