U Nikšiću je zaokružen višemjesečni rad na projektu koji se bavio jednim od najneprimjetnijih, ali i najvažnijih izazova lokalne energetike – načinom na koji stambene zgrade troše energiju i koliko prostora postoji za unaprjeđenje.
Naime, 17. aprila održana je završna radionica projekta „Tehnička pomoć za unaprjeđenje energetske efikasnosti u stambenim zgradama“, na kojoj su predstavljeni ključni rezultati aktivnosti sprovođenih od juna 2025. godine. U fokusu projekta bilo je unaprjeđenje energetskih karakteristika stambenog sektora, uz istovremeno smanjenje potrošnje energije i emisija gasova sa efektom staklene bašte.
Operativni dio posla povjeren je kompaniji EcoEnergy Consulting iz Podgorice, uz angažman Instituta za razvoj i istraživanja u oblasti zaštite na radu, kao i multidisciplinarnog ekspertskog tima koji je obuhvatio stručnjake iz energetike, prava i ekonomije. Takav pristup omogućio je da se pitanje energetske efikasnosti sagleda šire, ne samo kroz tehničke parametre, već i kroz pravni okvir i ekonomske mogućnosti njegove primjene.
Projekat je realizovan u saradnji sa Opštinom Nikšić, uz podršku inicijative City Climate Finance Gap Fund, koju implementira Evropska investiciona banka u partnerstvu sa GIZ-om i Svjetskom bankom. Završnoj radionici prisustvovali su i predstavnici ovih institucija – Davor Kunc iz Evropske investicione banke i Jasna Sekulović iz kancelarije GIZ-a u Podgorici, čime je dodatno potvrđen značaj projekta i interes za njegove naredne korake.
U okviru projekta sprovedeni su detaljni energetski pregledi odabranih stambenih zgrada, ali i pravna i finansijsko-ekonomska analiza. Cilj je bio da se identifikuju ključne prepreke koje usporavaju ulaganja u energetsku efikasnost, ali i da se definiše održiv model za sprovođenje konkretnih mjera.
Nalazi ukazuju da stambeni sektor u Nikšiću posjeduje značajan potencijal za unapređenje energetske efikasnosti. Ipak, glavne prepreke nisu tehničke prirode, već su povezane sa nedovoljno ažurnim podacima o zgradama, neriješenim vlasničkim odnosima i složenim procedurama donošenja odluka unutar samih stambenih zajednica. Upravo u tim segmentima prepoznata je potreba za sistemskim unaprjeđenjem.
Istovremeno, kroz projekat su identifikovana i konkretna rješenja – tehnička, pravna i finansijska, koja mogu otvoriti prostor za realizaciju investicija. Poseban akcenat stavljen je na razvoj operativnog modela koji podrazumijeva standardizovane procedure odlučivanja, bolju dostupnost podataka o zgradama i uvođenje odgovarajućih mehanizama finansijske podrške.
Takav model, kako se navodi u saopštenju, ne bi trebalo da ostane ograničen samo na Nikšić. Naprotiv, iskustva i rezultati ovog projekta mogu poslužiti kao osnova za razvoj investicionih programa u stambenom sektoru širom Crne Gore, ali i kao praktičan okvir koji druge opštine mogu prilagoditi sopstvenim potrebama.
Na kraju, ovaj projekat ostavlja utisak da je put ka energetski efikasnijim zgradama već prilično jasan, ali da će njegova realizacija zavisiti manje od tehnologije, a više od organizacije, podataka i sposobnosti da se odluke donose jednostavnije i brže.
J.M.
Naslovna fotografija: Milan Sapuric
