Dvije do sada nepoznate vrste puževa otkrivene su u kanjonu Komarnice i njegovoj okolini, tokom naučnih ekspedicija koje organizacija Taxon Expeditions već tri godine zaredom sprovodi uz podršku Crnogorskog društva ekologa (CDE).
Nove vrste, nazvane Cochlostoma komarnica i Cochlostoma dobrido, opisane su u naučnom radu objavljenom u časopisu otvorenog pristupa Biodiversity Data Journal. Njihovo otkriće, kako je saopštio CDE, još jednom pokazuje koliko su kanjon Komarnice i okolni planinski prostor nedovoljno istraženi, uprkos već prepoznatim prirodnim vrijednostima i različitim oblicima nacionalne i međunarodne zaštite šireg područja.
Jedan od glavnih razloga zbog kojih je ovaj prostor i dalje slabo poznat naučnoj javnosti jeste njegova izuzetna nepristupačnost. Upravo zbog toga Taxon Expeditions i CDE organizuju sistematska istraživanja, čiji je cilj da se biodiverzitet kanjona detaljnije dokumentuje, njegove vrijednosti naučno potvrde i izgrade argumenti za njegovu trajnu zaštitu.
Novootkriveni puževi imaju kupaste kućice duge oko sedam milimetara. Žive na krečnjačkim stijenama, gdje se hrane algama i lišajevima, a još nemaju nazive na engleskom jeziku.
Pronađeni su na nekoliko lokaliteta tokom terenskog rada u surovom planinskom predjelu. Ipak, samo njihovo pronalaženje nije bilo dovoljno da se potvrdi da je riječ o vrstama koje do tada nisu bile poznate nauci. To je utvrđeno tek nakon disekcije i genetičke analize sprovedene u terenskoj laboratoriji.
O nazivima novih vrsta učesnici ekspedicije odlučili su glasanjem u jednom od kampova. Vrsta Cochlostoma dobrido dobila je ime po visoravni Dobri Do, smještenoj između vrhova Nacionalnog parka Durmitor, dok je Cochlostoma komarnica nazvana po kanjonu Komarnice, južno od Durmitora, koji CDE opisuje kao izuzetno vrijedan, ali još nezaštićen prostor.
„Bila sam zadivljena činjenicom da je u Evropi još uvijek moguće otkriti nove životinjske vrste“, kazala je Janine Buisman iz Holandije, učesnica jedne od ekspedicija i koautorka naučnog rada.
Biološkinja Jovana Đokić iz Crnogorskog društva ekologa, takođe jedna od autorki rada, upozorava da je bogati biodiverzitet kanjona, planina i klisura ovog dijela Balkana još uglavnom neistražen i neotkriven.
„Posebno zabrinjava planirano potapanje kanjona Komarnice branom hidroelektrane i akumulacionim jezerom. Time bi bili uništeni ovaj divlji riječni kanjon i cjelokupan biodiverzitet u njemu, uključujući mnoge vrste još nepoznate nauci“, kazala je Đokić.
U CDE-u smatraju da bi izgradnja planirane hidroelektrane trajno i nepovratno izmijenila ne samo kanjon već i njegovu okolinu, dok bi lokalnim zajednicama bila oduzeta mogućnost razvoja zasnovanog na očuvanim prirodnim resursima. Iz ove organizacije ukazuju i na, kako navode, nesagledive ekološke posljedice projekta, kao i na njegovu ekonomsku neisplativost i neopravdanost.
Zbog takvih prijetnji kanjon Komarnice postao je predmet sistematskih istraživanja biodiverziteta. Tim CDE-a, u saradnji sa brojnim međunarodnim partnerima i kroz inicijativu „Spasimo Komarnicu“, godinama radi na naučnom utvrđivanju prirodnog bogatstva ovog prostora. Pored dokumentovanja vrsta i staništa, aktivnosti inicijative obuhvataju ukazivanje na moguću ekološku štetu od hidroenergetskog projekta, ali i promovisanje održivih alternativa za razvoj lokalnih zajednica.
Otkriće dvije nove vrste puževa, prema navodima CDE-a, dodatno potvrđuje da u kanjonu i njegovoj okolini vjerovatno postoji još vrsta koje nauka nije evidentirala. Zbog toga ova organizacija poziva da se kanjon Komarnice uključi u UNESCO lokalitet Svjetske baštine Durmitor i da se odustane od planova za izgradnju hidroelektrane.
„Hidroenergija nije ni zelena ni održiva kada uništava jedinstveni ekosistem poput ovog“, poručila je Đokić.
J.M.
Naslovna fotografija: Roman Willi | Wildreach Productions
