Institut za biologiju mora iz Kotora danas obilježava 64 godine postojanja i naučnog djelovanja, potvrđujući još jednom svoju ključnu ulogu u istraživanju, očuvanju i zaštiti morskog biodiverziteta Crne Gore, ali i šireg mediteranskog i globalnog prostora.
Kako je saopšteno iz ove renomirane naučne ustanove, istraživački fokus Instituta, koji je nekada bio isključivo usmjeren na južni Jadran, danas sve više obuhvata i udaljene morske regione, kao i globalne pritiske na morski ekosistem, uključujući mikroplastiku, klimatske promjene, invazivne vrste i degradaciju staništa.
U prethodnoj akademskoj godini, naučnici iz Instituta su ostvarili zavidan opus: objavljeno je 34 naučna rada u prestižnim međunarodnim časopisima, dok su na 48 međunarodnih konferencija širom Sredozemlja, Atlantika i Pacifika predstavljena brojna saopštenja i posteri, što je doprinijelo širenju znanja i jačanju saradnje sa kolegama iz inostranstva.
Posebno se izdvaja prvo učešće Instituta na međunarodnoj ekspediciji na Antarktiku, u saradnji sa Bugarskim antarktičkim institutom, koje se nastavlja i tokom 2025. godine.
Tokom godine, Institut je ugostio preko 100 studenata završnih godina i master studija iz Crne Gore i regiona, kao i brojne grupe srednjoškolaca. U oktobru 2024. godine uspješno je organizovana III Međunarodna konferencija o zaštiti biodiverziteta Jadrana – AdriBioPro, koja je okupila stručnjake iz različitih zemalja i sektora.
Takođe, kao dio Univerziteta Crne Gore, Institut je imao priliku da učestvuje na finalu trke “The Ocean Race Europe 2025”, jednom od najprestižnijih jedriličarskih događaja na svijetu.
Institut trenutno realizuje 15 međunarodnih projekata u okviru programa IPA, Interreg, Horizon2020, IAEA, COST i FAO, kao i bilateralne saradnje sa Italijom i Slovenijom. Uz to, aktivno se sprovodi ili je nedavno završeno i oko 30 nacionalnih programa iz različitih oblasti.
Na infrastrukturnom planu, značajna pažnja posvećena je modernizaciji objekta Instituta. Adaptirano je prizemlje zgrade i rekonstruisana konferencijska sala, a u septembru 2025. godine svečano je otvoren i Centar plavih ekonomija. Takođe, sanirane su južna i istočna fasada objekta, terasa, ogradni zid i kapija, uz podršku Univerziteta Crne Gore i Opštine Kotor.
Nabavljena je i vrijedna laboratorijska oprema za analizu planktonskih zajednica, mikroplastike u vodi, sedimentu i organizmima, te oprema za budući Centar za spašavanje i oporavak morskih kornjača, jedan od strateških ciljeva Instituta u narednom periodu.
Institut kontinuirano radi i na osnaživanju svojih ljudskih kapaciteta. Trenutno su angažovana četiri doktoranda, koji aktivno rade na svojim doktorskim disertacijama i dodatno proširuju oblasti istraživanja.
Kako poručuju iz Instituta, 64. godišnjica nije samo povod za retrospektivu, već i podsticaj za budući rad. U godinama koje dolaze, plan je da se još snažnije odgovori na izazove očuvanja morskih ekosistema, jačanjem naučnih kapaciteta, međunarodnih partnerstava i neposrednog doprinosa lokalnoj zajednici.
J.M.
Naslovna fotografija: Ranko Maraš
